ABD Başkanı Donald Trump'ın, Grönland konusunda Danimarka'yı destekledikleri gerekçesiyle sekiz Avrupa ülkesine uygulamayı planladığı gümrük vergileri, Avrupa'dan sert ve ortak bir tepkiyle karşılandı. Danimarka, Finlandiya, Fransa, Almanya, Hollanda, İsveç, Norveç ve İngiltere, yayımladıkları ortak bildiriyle bu kararın NATO müttefikleri arasındaki ilişkileri zayıflatacağı konusunda uyarıda bulundu.
Ortak Açıklamada Sert İfadeler
Söz konusu sekiz ülke, 18 Ocak 2026 tarihinde yaptıkları açıklamada, Arktik bölgesindeki güvenliğin güçlendirilmesi konusunda kararlı olduklarını vurguladı. Grönland'da düzenlenecek olan "Arctic Endurance" askeri tatbikatının önceden koordine edildiğini ve kimseye yönelik bir tehdit oluşturmadığını belirttiler. Açıklamada, "Danimarka Krallığı ve Grönland halkıyla tam bir dayanışma içindeyiz" ifadelerine yer verilerek, egemenlik ve toprak bütünlüğü ilkelerine dayalı bir diyaloğa hazır oldukları mesajı verildi.
Vergi kararının sonuçlarına dikkat çeken ülkeler, "Gümrük vergisi tehditleri, transatlantik ilişkileri zayıflatmakta ve tehlikeli bir aşağı yönlü sarmal riskini doğurmaktadır" değerlendirmesini yaptı. Açıklamanın devamında, "Birlik ve eş güdüm içinde durarak karşılık vermeye devam edeceğiz. Egemenliğimizi korumaya kararlıyız" denilerek ABD'ye net bir mesaj iletildi.
Trump'ın Vergi Planı ve Grönland Israrı
Donald Trump, daha önce yaptığı açıklamada, Grönland ile ilgili tartışmalarda dünya barışının tehlikede olduğunu öne sürmüştü. ABD'nin Grönland'ı satın alma girişimine karşı çıktıkları gerekçesiyle söz konusu sekiz ülkeye gümrük vergisi getireceğini duyurmuştu. Trump'ın planına göre, bu ülkelerden Grönland'a giden ürünlere 1 Şubat 2026'dan itibaren %10, 1 Haziran 2026'dan sonra ise %25 gümrük vergisi uygulanacak. Trump, Grönland'ın satın alınmasına dair bir anlaşmaya varılana kadar bu oranların geçerli olacağını bildirmişti.
Trump, konuyla ilgili yaptığı bir başka açıklamada, ülkesinin ulusal güvenlik amacıyla Grönland'a ihtiyacı olduğunu ve bunun "inşa edilen Altın Kubbe için hayati önem taşıdığını" iddia etmişti. Washington'da gerçekleşen ABD, Danimarka ve Grönland Dışişleri Bakanları düzeyindeki görüşmelerin de temel anlaşmazlıkları çözmekte yetersiz kaldığı, ABD'nin bölgeyi ele geçirme arzusunun açık olduğu belirtiliyor.
Arka Plandaki Gerilim ve Askeri Hamleler
Danimarka Krallığı'na bağlı özerk bir bölge olan Grönland, geçmişte ABD'den gelen ve egemenliğin devrini içeren teklifleri reddetmişti. Son dönemde Danimarka, müttefiklerini bölgedeki askeri işbirliğini artırmaya çağırmıştı. Bu çağrıya cevap olarak, tepki gösteren Avrupa ülkeleri Grönland'a küçük askeri birlikler ve subaylar gönderme kararı almıştı. "Arctic Endurance" tatbikatı da bu işbirliğinin bir parçası olarak planlanmıştı.
Yaşanan bu gelişmeler, NATO müttefikleri arasında nadir görülen bir ticari ve diplomatik krize işaret ediyor. Avrupa ülkelerinin ortak cephe oluşturması, Trump yönetiminin agresif dış politika ve ticaret hamlelerine karşı artan bir direnci gözler önüne seriyor. Grönland'ın stratejik konumu ve zengin kaynakları nedeniyle gerilimin önümüzdeki dönemde de devam etme ihtimali bulunuyor.
