ABD-İran Görüşmeleri Sonuçsuz Kaldı: 21 Saatlik Müzakerelerde Neler Yaşandı?
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile İslamabad'da gerçekleştirilen 21 saatlik yoğun müzakerelerin ardından herhangi bir anlaşmaya varılamadan ayrıldı. Vance, yaptığı açıklamada, "Kötü haber şu ki bir anlaşmaya varamadık ve bunun Amerika Birleşik Devletleri'nden çok İran için kötü bir haber olduğunu düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
ABD'nin Temel Şartları Kabul Görmedi
Vance, görüşmelerde ABD'nin kırmızı çizgilerini net bir şekilde ortaya koyduklarını belirterek, İran'ın nükleer silah üretmemeyi de içeren Amerikan şartlarını kabul etmemeyi tercih ettiğini vurguladı. ABD Başkan Yardımcısı, "İran'ın nükleer silah arayışında olmayacağına ve kısa sürede nükleer silah elde etmesini sağlayacak araçları edinmeyeceğine dair açık bir taahhüt görmemiz gerekiyor" dedi.
Vance ayrıca, görüşmeler sırasında ABD Başkanı Donald Trump ile en az altı kez görüştüğünü ve iki taraf arasındaki en önemli görüş ayrılıklarından birinin İran'ın nükleer programı olduğunu ifade etti.
İran Tarafından Beklenti Açıklaması
İran Dışişleri Bakanlığı ise görüşmelerin çıkmaza girdiği yönündeki değerlendirmelere karşılık, ABD ile yapılan görüşmelerin tek bir oturumda sonuçlanmasının zaten beklenmediğini açıkladı. Devlet yayın kuruluşu IRIB'e göre bakanlık sözcüsü İsmail Bekayi, "Doğal olarak en başından beri tek bir oturumda anlaşmaya varmayı beklememeliydik. Kimsenin böyle bir beklentisi yoktu" dedi.
Bekayi, Tahran'ın Pakistan ile temasların ve bölgedeki diğer dostlarla ilişkilerin süreceğinden emin olduğunu söyledi. Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı ise ABD'nin "aşırı" taleplerinin anlaşmaya varılmasını engellediğini yazdı.
Görüşmelerin Önemi ve Sonraki Süreç
İslamabad'daki görüşmeler, ABD ile İran arasında on yılı aşkın süredir yapılan ilk doğrudan temas ve 1979 İslam Devrimi'nden bu yana en üst düzey müzakereler olma özelliğini taşıyor. Nihai sonuç, iki haftalık kırılgan ateşkesin kaderini ve İran'ın savaşın başından bu yana kapalı tuttuğu, küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını belirleyebilir.
Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar, "Tarafların ateşkese bağlılıklarını sürdürmeleri hayati önem taşıyor" dedi ve ülkesinin önümüzdeki günlerde İran ile ABD arasında yeni bir diyalog kurulmasına yardımcı olmaya çalışacağını ekledi.
Tarafların Talepleri ve Gerginlikler
Pakistanlı bir kaynak, görüşmelerin ilk turuna atıfla, "Taraflar arasında duygu dalgalanmaları yaşandı, görüşmenin tansiyonu zaman zaman yükseldi, zaman zaman düştü" ifadelerini kullandı. Görüşmeler başlarken ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya yönelik "şartları hazırladığını" açıkladı.
İran devlet televizyonu ve yetkililere göre Tahran, yurt dışındaki varlıkların serbest bırakılmasının yanı sıra Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü, savaş tazminatlarının ödenmesini ve Lübnan da dahil olmak üzere bölge genelinde ateşkes ilan edilmesini talep ediyor. Tahran ayrıca Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden geçiş ücreti almak istiyor.
Trump'ın hedefleri zaman içinde değişmiş olsa da asgari olarak, küresel deniz taşımacılığı için Hürmüz Boğazı’nda serbest geçişin sağlanmasını ve İran'ın nükleer zenginleştirme programının nükleer silah üretmesini engelleyecek şekilde ciddi biçimde zayıflatılmasını istiyor.
