ABD-İran Müzakereleri Umman'da Başladı: Gerilim ve Diplomasi Arasında Kritik Görüşmeler
Dünya kamuoyunun dikkati bugün Umman'ın başkenti Maskat'a odaklandı. Amerika Birleşik Devletleri ve İran, bölgesel gerilimi düşürmek ve nükleer başlık altındaki kördüğümü çözmek amacıyla müzakere masasına oturdu. Bu görüşmeler, iki ülke arasındaki uzun süredir devam eden diplomatik krizin çözümü için kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Beyaz Saray'dan Sert Açıklamalar: Nükleer Kapasitenin Sıfırlanması Talebi
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, düzenlediği basın toplantısında İran ile ilgili önemli açıklamalarda bulundu. Leavitt, ABD Başkanı Donald Trump'ın beklentisinin İran'ın nükleer kapasitesinin tamamen sıfırlanması olduğunu vurgulayarak, "Başkan'ın İran rejimine yönelik talepleri oldukça nettir ve nükleer kapasitenin sıfırlanması konusunda açık bir tavır sergilemiştir" dedi.
Sözcü, Trump'ın diplomasiyi her zaman ilk seçenek olarak gördüğünü belirterek, "Başkan, ister müttefiklerimiz ister düşmanlarımız olsun, dünyanın dört bir yanındaki ülkelerle ilişkilerinde her zaman diplomasiyi ilk seçenek olarak görmektedir" ifadelerini kullandı. Bu kapsamda, Özel Temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın görüşmeler için Umman'a gideceği ve Başkan'ın onlardan gelecek haberi bekleyeceği açıklandı.
ABD Vatandaşlarına Acil Çıkış Çağrısı
ABD'nin Tahran Sanal Büyükelçiliği tarafından yayımlanan güvenlik uyarısında, İran'daki ABD vatandaşlarına "ülkeyi hemen terk etme" çağrısı yapıldı. Açıklamada, vatandaşlardan Washington yönetiminin yardımına ihtiyaç duymadan çıkış planı yapmaları istendi.
İran'da güvenlik önlemlerinin artırıldığı, yolların kapatıldığı, toplu taşımanın aksadığı ve internet erişiminde engellemelerin devam ettiği belirtilen uyarıda, şu öneriler sıralandı:
- İran'dan ayrılamayanların güvenli bir binada sığınak niteliğinde alan belirlemesi
- Yeterli miktarda gıda, su, ilaç ve temel ihtiyaç malzemesi bulundurulması
- Alternatif iletişim araçları planlanması
- Güvenli olması halinde kara yoluyla Türkiye veya Ermenistan'a gitme seçeneğinin değerlendirilmesi
Tahran Heyeti Umman'da: Adil ve Onurlu Anlaşma Hedefi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile müzakerelere katılmak üzere beraberindeki diplomatik heyetle Umman'a hareket etti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, "Bu diplomatik girişim, nükleer meselede adil, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve onurlu bir anlayışa ulaşma amacıyla yürütülmektedir" dedi.
Bekayi, İran'ın müzakere masasındayken saldırıya uğradığını unutmadıklarını vurgularken, aynı zamanda diplomasiyi kullanma fırsatını kaçırmamak gerektiğini ifade etti. Sürece katkıda bulunan tüm dost komşu ve bölge ülkelerine minnettar olduklarını belirten Bekayi, Amerikan tarafının bu sürece "sorumluluk, gerçekçilik ve ciddiyetle" katılmasını umduklarını söyledi.
Erakçi'den Görüşme Öncesi Mesaj: Haklar Konusunda Kararlıyız
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile yapılacak nükleer müzakereler öncesinde sosyal medya hesabından açıklamalarda bulundu. Erakçi, İran'ın gözü açık bir şekilde ve geçmişte yaşananları unutmadan diplomasi masasına geldiğini vurgulayarak, "İyi niyetle hareket ediyoruz ve haklarımız konusunda kararlıyız" ifadelerini kullandı.
İran'ın beklentisinin eşitlik temelli olduğuna dikkat çeken Erakçi, "Taahhütler yerine getirilmelidir. Eşitlik, karşılıklı saygı ve karşılıklı çıkarlar söylemden ibaret değildir. Bunlar bir zorunluluktur ve kalıcı bir anlaşmanın temel taşlarıdır" dedi.
Gerilimin Arka Planı: Stratejik Hamleler ve Sert Talepler
Türkiye'de yapılması öngörülen görüşmeler için Umman seçeneğini şart koşan İran, bu hamlesiyle hem bölgesel dengeleri korumayı hem de ABD ile pazarlık yapan ülke konumuna düşmekten kaçınmayı hedefliyor. Yaklaşık yirmi yıldır Batı ile nükleer diplomasi trafiğini Umman üzerinden yürüten Tahran yönetimi, füze programı ve bölgedeki vekil güçlerine yönelik kısıtlamaların pazarlık konusu edilmesini engellemek için stratejik bir manevra yapıyor.
NBC News tarafından aktarılan bilgilere göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşma zemini bulunamaması halinde askeri müdahale seçeneğini devreye sokacağı yönündeki açıklamaları gerilimi zirveye taşıdı. Washington, müzakerelerin devamı için Tahran'dan şu sert taleplerde bulunuyor:
- Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının derhal imha edilmesi
- Balistik füze çalışmalarının durdurulması
- Orta Doğu'daki silahlı gruplara sağlanan finansal desteğin kesilmesi
Bu talepler, taraflar arasındaki diplomatik köprülerin kurulmasını neredeyse imkansız hale getiriyor.
Tahran'dan Sert Yanıt: Misliyle Karşılık Verilecek
ABD'nin sunduğu şartları ulusal egemenliğine doğrudan bir müdahale olarak gören İran yönetimi, Washington'ın tehditlerine karşı geri adım atmayacağını ilan etti. Olası bir askeri operasyona misliyle karşılık verileceğini duyuran Tahran, bölgedeki ABD üslerini ve İsrail'i hedef alacağı uyarısında bulundu.
Karşılıklı restleşmeler, kısa vadede bir uzlaşı ihtimalini zayıflatırken, bölgedeki askeri hareketliliğin devam edeceği sinyalini veriyor. İran'da 28 Aralık'ta ekonomik durum nedeniyle başlayan protestoların ülke çapına yayılmasıyla ülkede gerilim tırmandı. Washington merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na göre, Tahran yönetimi protestoları sert yöntemlerle bastırdı.
Trump, ilk olarak İran'daki protestoları müdahale gerekçesi olarak göstermiş ve eylemlere destek vermişti. Buna karşın ABD yönetiminin İran ile görüşme dosyasında İran'daki insan hakları ve demokratikleşmeye ilişkin bir madde bulunmuyor. Trump, İran'daki gösterilerin yatışması üzerine, Tahran'ı nükleer çalışmalar, balistik füze stoğu ve bölgede kendisine yakın gruplara verdiği desteği gerekçe göstererek müdahaleyle tehdit etmişti.
