Antalya Diplomasi Forumu Başladı: Erdoğan'dan Küresel Sistem Eleştirisi ve Barış Çağrısı
Cumhurbaşkanlığı himayesinde ve Dışişleri Bakanlığı ev sahipliğinde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu, Belek Turizm Merkezi'ndeki NEST Kongre ve Fuar Merkezi'nde başladı. "Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Baş Etmek" ana temasıyla gerçekleştirilen forumun açılış konuşmasını Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yaptı. Erdoğan, bu organizasyonu bir akıl platformu olarak gördüklerini belirterek, Türkiye'nin "barışın anahtarı" misyonuna katkı vereceğine olan inancını vurguladı.
İnsanlığın İstikamet Buhranı ve Yapısal Çürüme
Cumhurbaşkanı Erdoğan, insanlığın içinden geçtiği dönemi anlamak için süreci doğru tahlil etmenin şart olduğunu ifade ederek, "Bugün dünya güç bunalımıyla birlikte istikamet buhranı da yaşamaktadır" dedi. Kural temelli olduğu iddia edilen sistemin, kuralların ihlal edildiği yerde sustuğunu, insan haklarını ve küresel güvenliği korumakla görevli mekanizmaların en ağır saldırılar karşısında kayıtsız kaldığını belirten Erdoğan, esas sorunun seçici davranan adalet olduğunu kaydetti. Erdoğan, "Küresel sistemde yaşanan kriz evvelemirde ahlaki ve varoluşsal bir krizdir" diye konuştu.
Erdoğan, krizin ulaştığı boyutu görmek için 7 Ekim sonrası Gazze'ye bakmanın yeterli olduğunu söyledi. Son 2,5 yılda 73 bin Filistinli'nin İsrail saldırılarında can verdiğini, hayattan kopartılan çocukların sayısının 21 bini aştığını ve öksüz ile yetimlerin sayısının 58 bini geride bıraktığını aktardı. Ateşkese rağmen 754 Filistinli'nin şehit olduğunu, 2 bin 100 kişinin yaralandığını belirten Erdoğan, Gazze'de yaşananları yalnızca bir insani trajedi olarak okumanın eksiklik olacağını vurguladı. "Gazze'deki soykırım, mevcut düzenin neye izin verdiğini, neyi görmezden geldiğini ve kimi koruduğunu bize çok net göstermiştir" ifadelerini kullandı.
Erdoğan, sistemin kuvözdeki masum bebekleri kurşunlardan koruyamaması, sivillerin toplu şekilde hedef alınmasının önüne geçememesi ve kurumların zalimlerin zulmüne engel olamamasını yapısal bir çürüme ve ontolojik bir tefessüh olarak nitelendirdi. Bu tablonun ahlak ve meşruiyet krizinin en bariz hali olduğunu söyleyen Erdoğan, dün Suriye ve Gazze'de, bugün Batı Şeria ve Lübnan'da en temel insanlık sınavını veremeyen bir sisteme güvenmenin beklenemeyeceğini ifade etti.
Temsil Açığı ve Adil Bir Dünya İnşası
Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Dünya 5'ten büyüktür" şiarıyla 13 yıldır insanlığın gündemine taşıdıkları temsil açığının kapatılmadan ne sistem krizinin çözülebileceğini ne de daha adil bir dünyanın inşasının mümkün olacağını belirtti. Sadece güçlünün hukukunu gözeten bir küresel sistemin, insanlığı daha derin ve daha büyük çatışmalara sürükleyeceğini vurgulayan Erdoğan, 40 gün boyunca bölgeyi barut kokusuna boğan savaşın bunun en son örneği olduğunu kaydetti. Ateşkesin araladığı fırsat penceresinin, kalıcı barışın tesisi için etkin şekilde değerlendirilmesi gerektiğine inandıklarını ifade etti.
Erdoğan, ne kadar derin olursa olsun anlaşmazlıkların çözümünde sözün yerini tekrar silahların, müzakerenin yerini kanlı mücadelenin almaması gerektiğini söyledi. Barışa giden en kestirme yolun yapıcı diyalog ve diplomasi olduğunu belirten Erdoğan, Cumhur İttifakı ortağı Devlet Bahçeli'nin veciz ifadesiyle barışın tek kanatlı bir kuş olmadığını hatırlattı. Tarafların uzlaşmacı, sabırlı ve sağduyulu bir anlayışla hareket etmesinin sonuç alınmasında büyük önem arz ettiğini vurgulayan Erdoğan, İsrail'in müzakere sürecini dinamitlemesine karşı hazır ve müteyakkız olunması gerektiğini sözlerine ekledi.
Hürmüz Geçişi ve Enerji İş Birliği
Tansiyonun tırmandığı Hürmüz geçişiyle ilgili tavırlarının çok net olduğunu belirten Erdoğan, Hürmüz'ün bir yakasının İran, diğer yakasının Umman olduğunu ifade etti. Körfez ülkelerinin açık denizlere erişim hakkının kısıtlanmaması gerektiğini vurgulayan Erdoğan, esas olanın yerleşik kurallar temelinde seyrüsefer serbestisinin temini ve Hürmüz'ün ticari gemilere açık tutulması olduğunu kaydetti. Savaşın alternatif rota arayışlarını hızlandırdığını gözlemlediklerini söyleyen Erdoğan, Türkiye olarak enerji ve bağlantısallık alanlarında "Kalkınma Yolu" gibi vizyon projeleriyle komşularıyla iş birliğine açık olduklarının bilinmesini istedi.
Ukrayna ve Suriye'ye İlişkin Görüşler
Ukrayna'daki savaşın getirdiği yıkım ve can kayıplarına değinen Erdoğan, tarafların adil ve eşit şekilde temsil edildikleri bir müzakere süreciyle savaşın sona ereceğine yönelik inançlarını koruduklarını belirtti. Türkiye'nin, tarafların istekli olması halinde Liderler Zirvesi dahil doğrudan müzakerelerin devamı için her türlü kolaylaştırıcı adımı desteklemeye hazır olduğunu ifade eden Erdoğan, Suriye'de huzur ve istikrarın güçlendirilmesinin bölgenin geleceği için hayati önemde olduğunu vurguladı. "İnşallah bundan sonra da Suriye halkının yanında olacağımızı ifade etmek istiyorum" dedi.
Türkiye'nin Avrupa ile İlişkileri
Cumhurbaşkanı Erdoğan, bugün karşı karşıya kalınan müşterek sınamaların, Avrupa'yla Türkiye'nin ortaklığının stratejik değerini bir kere daha ortaya koyduğunu vurguladı. "Türkiye, Avrupa'nın ayrılmaz bir parçasıdır" diyen Erdoğan, AB'ye tam üyelik hedeflerini korurken, birliğin istikamet sorununu aşarak kurucu önderlerinin vizyonuna sadakatle sahip çıkmasını beklediklerini kaydetti.
Forum Sonrası Lider Görüşmeleri
Forumun açılışından sonra konakladığı otele geçen Cumhurbaşkanı Erdoğan, burada ayrı ayrı Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Gürcistan Başbakanı İrakli Kobakhidze ile görüştü. Görüşmelerde İran'a yönelik savaşa ek olarak küresel ve bölgesel gelişmeler ile ülkeler arası ikili ilişkiler ele alındı.
