Ortadoğu'da tırmanan ABD-İran geriliminde kritik bir diplomatik trafik yaşandı. İngiltere'nin saygın gazetelerinden The Guardian, ABD'nin planladığı hava saldırısının, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinin yoğun çabalarıyla son anda durdurulduğunu ortaya koydu.
Son Dakika Diplomasisi ve Trump'ı Durduran Uyarılar
Habere göre, Washington'un bölgedeki en eski müttefikleri, olası bir askeri müdahalenin yol açacağı "bölgesel ve içinden çıkılmaz bir çatışma" riskine dikkat çekti. Türkiye, Suudi Arabistan, Katar ve Umman'ın ABD Başkanı Donald Trump'a yönelik son dakika lobi faaliyeti, karar alma sürecinde belirleyici oldu.
Bu ülkeler, İran'a yapılacak bir saldırının zincirleme bir reaksiyon başlatacağı ve büyük bir kaosu tetikleyeceği endişesini net bir şekilde Washington'a iletti. The Guardian, müttefiklerden gelen bu net uyarıların, Trump'ı çarşamba gecesi planlanan askeri harekâtı "şimdilik" askıya almaya ikna ettiğini yazdı.
Hava Sahası Resti ve Yoğun Telefon Trafiği
Diplomatik trafiğin detaylarına göre, Suudi Arabistan'ın tavrı oldukça nettir. Riyad yönetimi, çekinceleri nedeniyle ABD'nin İran'a yönelik herhangi bir saldırı için hava sahasını kullanmasına izin vermeyeceğini bildirdi.
Perşembe günü yaşanan yoğun telefon diplomasisinde ise Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan'ın İran, Umman ve Türkiye'deki mevkidaşlarıyla peş peşe görüştüğü aktarıldı. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın diyalog çağrısı öne çıktı. Fidan'ın, "Umarım ABD ve İran bu sorunu kendi aralarında çözerler. Biz gelişmeleri yakından takip ediyoruz" sözlerine yer verilerek, Türkiye'nin itidalli ve çözüm odaklı yaklaşımı vurgulandı.
Üsteki Geri Çekilme ve Bölgenin Statüko Tercihi
Gerilimin zirve yaptığı çarşamba günü sahada da hareketlilik yaşandı. ABD'nin Katar'daki en büyük üssü olan El-Udeyd Hava Üssü'nden kilit personelin geri çekildiği öğrenildi. Bu hamle, İran'ın "ABD üslerini vururuz" tehdidi sonrası geldi ve sabit kara üslerinin kırılganlığını gösterdi.
Analizde dikkat çeken bir diğer nokta ise bölge ülkelerinin İran politikası oldu. Habere göre, bölge devletleri İran destekli vekil güçlerden rahatsız olsa da, İran'da bir rejim değişikliği veya parçalanma istemiyor. Mevcut statükonun devamını, olası bir kaosa tercih ediyorlar.
Son dönemde İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin Arap başkentlerine yaptığı ve "yemek diplomasisi" olarak adlandırılabilecek ziyaretlerin de buzları eritmeye başladığı belirtildi.
Haberde yer alan bir diğer çarpıcı detay ise geçtiğimiz Eylül ayında İsrail'in Doha'yı bombalama girişimi oldu. Saldırıdan haberdar edilmeyen ABD'nin, Katar Emiri'nden özür dilediği ve yeni güvenlik garantileri sunduğu ifade edildi.
