Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların küresel bir gıda krizini tetikleme riski taşıdığını vurgulayarak, boğazın açılması ve küresel ekonominin nefes almasına izin verilmesi çağrısında bulundu.
Güvenlik Konseyi'nde önemli konuşma
Guterres, BM Güvenlik Konseyi'nin 'Uluslararası barış ve güvenliğin korunması' gündemiyle düzenlenen 'Denizcilik alanındaki su yollarının güvenliği ve korunması' başlıklı toplantısında konuştu. Toplantının, su yollarının güvenliğinin 'uluslararası düzenin bir sınavı haline geldiği' bir dönemde yapıldığına dikkat çeken Guterres, günümüzde küresel ticaretin damarlarını oluşturan deniz yollarının baskı altında olduğunu ifade etti.
Guterres, 'Jeopolitik gerilimler denizlere taşıyor, ticari gemiler bir baskı aracı olarak kullanılıyor ve deniz hukukunun temel ilkeleri bağlamında seyrüsefer hakları ve özgürlükleri baltalanıyor.' dedi.
Mart ayından bu yana süren aksama
Mart başından beri Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiğindeki aksamanın, küresel enerji güvenliğini, gıda tedarikini ve ticareti olumsuz etkilediğini vurgulayan Guterres, bunun Kovid-19 salgını ve Ukrayna savaşından bu yana yaşanan en kötü tedarik zinciri aksaması olduğuna işaret etti. 'Uzun süreli aksama, küresel gıda krizini tetikleme riskini beraberinde getiriyor, özellikle Afrika ve Güney Asya'da milyonlarca insanı açlık ve yoksulluğa sürüklüyor.' ifadelerini kullandı.
Boğaz'ın açılması çağrısı
Seyrüsefer özgürlüğündeki aksamalar nedeniyle 20 binden fazla denizci ile 2 binden fazla geminin denizde mahsur kaldığına dikkat çeken Guterres, üye devletlere Uluslararası Denizcilik Örgütünce hazırlanan acil tahliye çerçevesini destekleme çağrısı yaptı. Guterres, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer haklarına ve özgürlüklerine saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulayarak, 'Taraflara çağrıda bulunuyorum: Boğaz'ı açın, geçiş ücreti ve ayrımcılık olmadan gemilerin geçmesine izin verin, ticaretin yeniden başlamasına, küresel ekonominin nefes almasına izin verin.' dedi.
Karadeniz Girişimi örneği
BM olarak üye tarafların ortak zemin bulması için destek olmaya hazır olduklarını belirten Guterres, Karadeniz Girişimi'ni örnek göstererek, 'Bu, çatışmanın ortasında bile pratik işbirliğinin tıkalı bir koridoru yeniden açabileceğini, gemilerin ve temel ürünlerin hareketini sağlayabileceğini gösterdi.' ifadesini kullandı.
Guterres, 'Kriz anları, seçim anlarıdır.' diyerek, seyrüsefer özgürlüğü konusunda uluslararası hukuka saygı, sorunların kökenine inme nedenlerini çözme ve diyalog ile işbirliğini sürdürme çağrısı yaptı.
