ABD Başkanı Donald Trump, Afrika'nın en büyük hidroelektrik projelerinden biri olan Hedasi Barajı (Rönesans Barajı) nedeniyle Mısır, Etiyopya ve Sudan arasında yıllardır süren gerilime müdahil olmaya hazır olduğunu duyurdu. Trump, bu teklifini sosyal medya platformu Truth Social üzerinden paylaştığı bir mektupla Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi'ye iletti.
Trump'ın Mektubundan Çıkan Mesajlar
Paylaşılan mektupta ABD Başkanı, Nil Nehri suyunun paylaşımı sorununu temelden ve kalıcı bir şekilde çözmek amacıyla iki ülke arasında ABD'nin arabuluculuğunu yeniden başlatmaya hazır olduğunu belirtti. Trump, "Nil Nehri'nin hiçbir ülke tarafından tek başına kontrol edilmemesi gerektiğine inanıyoruz" ifadesini kullanarak dengeli bir yaklaşım sergiledi.
Mektupta ayrıca, Mısır ve Sudan için kuraklık dönemlerinde öngörülebilir su salımının garanti edilmesinin, aynı zamanda Etiyopya'nın da elektrik üretim ihtiyacını karşılayacak bir formülün mümkün olduğu savunuldu. Trump, "Bu barajla ilgili anlaşmazlığın Mısır ve Etiyopya arasında büyük bir askeri çatışmaya yol açmamasını umuyorum" diyerek durumun ciddiyetine ve potansiyel risklere dikkat çekti.
Hedasi Barajı Neden Bu Kadar Önemli?
Etiyopya, 2 Nisan 2011'de inşasına başladığı Hedasi Barajı'nı, Afrika kıtasının en büyük hidroelektrik santrali olarak konumlandırıyor. Baraj, Sudan-Etiyopya sınırına yakın bir bölgede, Nil Nehri'nin ana kaynaklarından Mavi Nil üzerinde yer alıyor. Proje, Etiyopya için enerji açığını kapatmanın ve elektrik ihraç etmenin anahtarı olarak görülüyor.
Ancak sorun, Nil sularının yaklaşık %80'inin kaynağı olmasına rağmen bu kaynaktan şimdiye kadar çok sınırlı faydalanabilen Etiyopya'nın, barajı doldurma ve işletme sürecinin aşağı kıyıdaş ülkeler Mısır ve Sudan'ın su paylarını ciddi şekilde etkileme riski taşıması. Mısır, nüfusunun tamamına yakını için hayati önem taşıyan Nil suyuna bağımlı bir ülke.
Gerilimli Süreç ve Mevcut Durum
Taraflar arasında yıllardır süren müzakerelere rağmen nihai bir anlaşmaya varılamadı. Etiyopya, Temmuz 2020'de anlaşma olmaksızın barajın ilk dolum işlemini gerçekleştirdi. Takip eden süreçte, 20 Şubat 2022 tarihinde barajda elektrik üretimine başlandı.
Mısır ve Sudan ise, Nil suyunun paydaş ülkelere düşen yıllık paylarının korunması için barajın işletilmesine dair bağlayıcı bir üçlü anlaşmanın öncelikle imzalanması gerektiğini ısrarla vurguluyor. Bu anlaşmazlık, bölgede diplomatik ve askeri gerilimin ana kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.
Donald Trump'ın bu arabuluculuk teklifi, kendisinin daha önceki başkanlık döneminde de gündeme getirdiği bir konuyu yeniden masaya yatırıyor. Teklifin, bölgedeki taraflar ve uluslararası aktörler tarafından nasıl karşılanacağı ve somut bir müzakereler sürecini başlatıp başlatamayacağı ise şimdilik belirsizliğini koruyor.
