Küresel siyaset sahnesi, yılın en kritik diplomasi hamlelerinden birine sahne olmaya hazırlanıyor. ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, bu hafta Pekin'de tarihi bir zirve gerçekleştirecek. Yaklaşık dokuz yıl aradan sonra Çin'i ziyaret edecek olan Başkan Trump'ın bu teması, daha önce 31 Mart-2 Nisan tarihleri için planlanan ancak İran savaşı sebebiyle 13-15 Mayıs tarihlerine ertelenen bir takvimde hayata geçiyor.
İki lider, en son geçtiğimiz ekim ayında Güney Kore'de bir araya gelmiş ve gümrük vergileri ile küresel nadir toprak elementi arzını kısıtlama tehditlerini askıya alma kararı almıştı. Seul'deki bu temasın ardından gerçekleşecek ilk yüz yüze görüşme, değişen küresel dengelerin gölgesinde büyük bir önem taşıyor.
Masada Ne Var?
Zirvenin gündemi, her iki başkentin de önceliklerini yansıtan net şifrelerle belirlenmiş durumda. The New York Times gazetesinin aktardığı bilgilere göre, Washington yönetimi masaya '5B' olarak adlandırılan bir talep listesiyle oturacak. Bu listede Boeing uçakları, sığır eti, soya fasulyesi, Ticaret Kurulu ve Yatırım Kurulu başlıkları öne çıkıyor. Pekin yönetiminin odak noktasını ise '3T' şeklinde kodlanan tarifeler, teknoloji ve Tayvan konuları oluşturuyor.
Bu temel başlıkların yanı sıra, zirvenin kapsama alanı oldukça geniş. ABD Başkanı Trump'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden ticarete açılması noktasında Çin'den İran üzerindeki nüfuzunu kullanmasını talep etmesi bekleniyor. Ayrıca yapay zeka teknolojilerinden kaynaklanan risklerin yönetimi konusunda iki ülkenin iş birliği olanakları da masaya yatırılacak. Hong Konglu aktivist Jimmy Lai'nin tutukluluk durumu, Çin'in nükleer silah kapasitesi, Güney Çin Denizi'nde yaşanan güvenlik krizleri ve ABD'ye yönelik fentanil akışının engellenmesi gibi çok boyutlu sorunlar da gündemdeki diğer önemli dosyalar arasında yer alıyor.
İran Krizi ve Zirveyi Bekleyen Riskler
İki liderin Güney Kore'deki son görüşmesinden bu yana küresel siyasetteki fay hatları ciddi şekilde hareketlendi. ABD'nin, Çin'in Orta Doğu'daki en yakın müttefiklerinden biri olan İran ile savaş halinde olması, Pekin'deki görüşmelerin atmosferini doğrudan etkileyecek en önemli faktör olarak görülüyor. Nitekim zirvenin önündeki en büyük riskin de İran savaşı eksenindeki derin görüş ayrılıkları olduğu belirtiliyor.
Çin yönetimi, bir taraftan İranlı yetkilileri Washington ile müzakere masasına oturmaya teşvik ederken, diğer taraftan da ABD'ye yönelik uyarılarını sürdürüyor. Geçtiğimiz ay Çin cephesinden gelen ve isim vermeden Trump yönetimini uluslararası hukuku hiçe saymakla suçlayan açıklamalar, mevcut gerilimin boyutunu gözler önüne sermişti. Söz konusu açıklamalarda ABD'nin tutumu, 'orman kanunlarına dönüş' şeklinde sert bir dille eleştirilmişti. Tüm bu jeopolitik krizlerin ortasında gerçekleşecek olan Pekin zirvesinin, kilitlenen uluslararası sorunların çözümünde nasıl bir rol oynayacağı merakla bekleniyor.
