Trump'ın Barış Kurulu Girişimi: Katılımlar ve Yetkiler Netleşiyor
ABD eski Başkanı Donald Trump, geçen Eylül ayında Gazze savaşını sona erdirme planını açıklarken ilk kez Barış Kurulu fikrini ortaya atmıştı. Daha sonra, bu kurulun yetki alanının Gazze'nin ötesine genişletilerek dünya çapındaki diğer çatışmaları da kapsayacağını açıkça belirtti. Kurul, küresel barışı teşvik etmek ve çatışmaları çözmekle görevlendirilecek.
Kurulun Yapısı ve Finansman Modeli
Barış Kurulu'nun tüzüğüne göre, üye devletler finansal katkılarına bağlı olarak üyelik sürelerinde farklılık gösterecek. Üç yıllık dönemlerle sınırlı kalacak üyeler, kalıcı üyelik kazanmak için kurulun faaliyetlerini finanse etmek amacıyla her biri 1 milyar dolar ödemek zorunda. ABD başkanı, yönetim kurulunun ilk başkanı olarak atanacak.
Beyaz Saray, kurucu Yürütme Kurulu üyelerini açıkladı. Bu listede ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff, eski İngiliz başbakanı Tony Blair ve Trump'ın damadı Jared Kushner yer alıyor.
Katılım Sözü Veren Ülkeler ve Tepkiler
Beyaz Saray'dan üst düzey bir yetkili, Çarşamba günü yaptığı açıklamada gönderilen yaklaşık 50 davetiyeden 35'inin katılım sözü verdiğini duyurdu. Kabul eden ülkeler arasında şunlar bulunuyor:
- İsrail, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Ürdün, Katar ve Mısır gibi Orta Doğu müttefikleri
- NATO üyesi Türkiye ve Macaristan
- Fas, Pakistan, Endonezya, Kosova, Özbekistan, Kazakistan, Paraguay ve Vietnam
- Ermenistan ve Azerbaycan
- Belarus Cumhurbaşkanı Alexander Lukashenko
Ancak Rusya ve Çin henüz net bir açıklama yapmazken, bu iki ülkenin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkilerini zayıflatabileceği düşünülen girişimlere karşı temkinli davranması bekleniyor.
Reddeden veya Kararsız Ülkeler
Barış Kurulu girişimi, bazı yakın ABD müttefiklerinden temkinli tepkiler aldı. Reddeden veya henüz taahhütte bulunmayan ülkeler şunlar:
- Norveç ve İsveç daveti resmen reddetti.
- İtalya Ekonomi Bakanı, katılımın sorunlu göründüğünü ifade etti.
- Fransa'nın daveti reddetmeyi planladığı bildirildi.
- Almanya, "BM'nin altını oyma riski" nedeniyle katılmayı reddediyor.
- Kanada prensipte kabul etti ancak ayrıntılar üzerinde çalışılıyor.
- İngiltere, Japonya ve Ukrayna henüz net açıklama yapmadı.
- Vatikan teklifi değerlendirdiğini duyurdu.
Kurulun Yetki ve Sınırları
BM Güvenlik Konseyi, Kasım ayında Barış Kurulu'nu görevlendirdi ancak bu yetki 2027 yılına kadar geçerli olacak ve başlangıçta Gazze'ye odaklanacak. Kararda, Filistin Yönetimi reform yapana kadar Gazze'nin yeniden geliştirilmesi için geçici bir yönetim olarak Barış Kurulu'nun kurulması memnuniyetle karşılandı.
Kurula ayrıca Gazze'ye geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü konuşlandırma yetkisi verildi. Kurulun, ilerlemesi hakkında altı ayda bir Güvenlik Konseyi'ne rapor vermesi gerekiyor. Gazze'nin ötesinde, kurulun hangi yasal yetkilere sahip olacağı veya diğer uluslararası kuruluşlarla nasıl çalışacağı belirsizliğini koruyor.
Tüzüğe göre, başkan Trump'ın kararları veto etme ve üyeleri görevden alma yetkisi de dahil olmak üzere geniş yürütme yetkileri bulunacak. Kurul, "uluslararası hukuka uygun olarak barış inşası işlevlerini" üstlenecek.
Trump, BM'yi sık sık eleştirmesine rağmen, bu hafta yaptığı açıklamada Barış Kurulu'nun BM'nin yerini alması endişelerini küçümseyerek, "BM'nin devam etmesine izin verilmesi gerektiğine inanıyorum çünkü potansiyeli çok büyük" ifadelerini kullandı.
