Akaryakıt Zamlarına Devlet Freni: Eşel Mobil Sistemi Yeniden Devrede
Küresel petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerindeki olası etkilerini azaltmak amacıyla hükümet yeni bir önlem paketini hayata geçirdi. Bu kapsamda, eşel mobil sistemine geçiş kararı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanlığı Kararı ile devreye alınan sistem, akaryakıt fiyatlarındaki artışların vatandaşlara yansımasını sınırlamayı hedefliyor.
Jeopolitik Gelişmelere Karşı Geçici Önlem
Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan edinilen bilgilere göre, jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması ve vatandaşların bütçesine olan baskının azaltılması için geçici olarak eşel mobil sisteminin devreye alınması kararlaştırıldı. Sistem, 2 Mart günü baz alınarak uygulanmaya başlandı.
ÖTV İndirimi ile Fiyat Artışları Dengeleme
Sistemin işleyişine göre, bazı petrol ürünlerinin fiyatı artarsa, artış tutarının yüzde 75'ine kadar bu ürünlerin Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) indirilecek. Bu kapsamda, belirlenen üst sınırlara göre:
- Benzinde litre başına 14,8277 liraya kadar indirim
- Motorinde litre başına 13,9006 liraya kadar indirim
- LPG'de kilogram başına 11,3830 liraya kadar indirim yapılabilecek.
Ürünlerin fiyatı düşerse de azalış tutarının yüzde 75'ine kadar ÖTV artırılacak, ancak bu artış 2 Mart'ta uygulanan ÖTV'yi geçmeyecek.
Vatandaşa Sınırlı Yansıma: 10 Liranın Sadece 2,5 Lirası
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişim nedeniyle meydana gelecek fiyat artışının, akaryakıt ve LPG fiyatlarına sınırlı olarak yansıması amacıyla bu ürünler üzerindeki ÖTV'nin yüzde 75'i ile buna bağlı KDV'den vazgeçilecek. Örneğin, söz konusu ürünlerdeki fiyat artışının 10 lira olması halinde, bu tutarın sadece 2,5 lirası piyasa fiyatına yansıyacak, geri kalan 7,5 lira ise vergiden karşılanacak. Böylece, yüksek miktarda bütçe gelirinden feragat edilerek enflasyonla mücadele önceliklendirilmiş, akaryakıt ve LPG fiyat artışlarının piyasaya sınırlı yansıması sağlanmış olacak.
Eşel Mobil Sistemi Nedir ve Daha Önce Ne Zaman Uygulandı?
Eşel mobil sistemi, akaryakıt fiyatlarındaki dönemsel artışların enflasyonist etkilerini önlemek amacıyla uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuru artışlarına bağlı olarak oluşacak fiyat artışlarının, ÖTV'den karşılanarak akaryakıtın pompa satış fiyatına yansımamasını temine yönelik bir mekanizma olarak tanımlanıyor. Bu sistemde benzin fiyatı belirtilen nedenlerle örneğin 1 lira artacağında, benzindeki ÖTV aynı tutarda indirilmek suretiyle benzinin pompa fiyatı sabit tutuluyor.
Sistem daha önce 17 Mayıs 2018 tarihinden geçerli olmak üzere uygulamaya konulmuştu. Uygulamadan 2021 yılı sonunda çıkılırken, o dönem Hazine'ye maliyeti 18 milyar lirayı aşmıştı. Yeniden devreye alınan sistemle, artan fiyatların enflasyonist etkisinin azaltılması hedefleniyor.
Enflasyonist Etkilerin Azaltılması Amaçlanıyor
Bakanlık, bu sistemle artan fiyatların enflasyonist etkisini azaltmayı amaçlıyor. Daha sonra benzin fiyatında indirim yapılacak olması durumunda ise öncelikle ÖTV tutarı artırılarak vazgeçilen ÖTV karşılanıyor. Bu sayede, hem vatandaşların bütçesi korunacak hem de enflasyon üzerindeki baskı hafifletilecek.
