EBRD'den Kritik Ekonomik Uyarı: Çatışma Sonrası Etkiler Devam Edebilir
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Orta Doğu bölgesinde yaşanan çatışmaların ekonomik etkilerinin yalnızca bölgeyle sınırlı kalmayacağını, faaliyet gösterdiği geniş coğrafyayı da derinden etkileyeceğini açıkladı. Bankanın yaptığı değerlendirmeye göre, bu durumun küresel ekonomi üzerindeki yansımaları çatışma sona erdikten sonra bile bir süre daha devam edebilir.
Enerji, Ticaret ve Finansman Kanalları Üzerinden Büyüyen Riskler
EBRD, çatışmanın enerji, ticaret ve finansman kanalları üzerinden etkilerini giderek büyüteceğini belirtti. Yüksek fiyatlar ve arz sorunlarının, küresel büyüme ve enflasyon üzerinde ciddi bir baskı oluşturabileceği ifade edildi. Bankaya göre, artan enerji ve gübre maliyetleri, ticaret ve turizmde yaşanan aksamalar ile finansmana erişimdeki sıkılaşma, ekonomik aktiviteyi aşağı çeken başlıca unsurlar arasında yer alıyor.
EBRD Baş Ekonomisti Beata Javorcik, yaşanan gelişmelerin jeopolitik şokların ne kadar hızlı bir şekilde enerji piyasalarına, tedarik zincirlerine ve finansman koşullarına yansıdığını gösterdiğini vurguladı. Javorcik, "Bu etkilerin çatışma sona erdikten sonra dahi bir süre devam edebileceğine" dikkat çekti.
Küresel Büyüme ve Enflasyon Üzerindeki Olası Senaryolar
Bankanın öngörülerine göre, petrol fiyatlarının uzun süre yüksek seviyelerde kalması ve kimya ile metal tedarikinde kesintilerin sürmesi durumunda, küresel büyümede en az 0,4 puanlık bir düşüş yaşanabileceği tahmin ediliyor. Aynı senaryoda enflasyonun da 1,5 puanın üzerinde artabileceği öngörülüyor.
Gaz piyasasında süren sıkışıklık ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların; gübre hammaddeleri, alüminyum, sülfür ve plastik gibi kritik girdilerin fiyatlarını yukarı çekebileceği belirtiliyor. Bu durum, üretim maliyetlerini artırarak tüketici fiyatlarına yansıyabilir.
Turizm Gelirleri ve Döviz Akışı Üzerindeki Baskılar
Turizm hareketliliği ve Körfez ülkelerinden gelen işçi dövizlerinde de önemli bir zayıflama bekleniyor. Özellikle Ürdün, Lübnan ve Mısır gibi ekonomilerde gelir kaybı riski öne çıkıyor. Güney ve Doğu Akdeniz ile Türkiye'de tahvil faizlerinin yükseldiği, küresel finansal koşulların daha da bozulması halinde sermaye çıkışlarının hızlanabileceği ifade ediliyor.
EBRD'nin Riskli Ülkeler Listesi ve Uzun Vadeli Beklentiler
EBRD, enerji ve gıda ithalatına bağımlı, Körfez ile güçlü ekonomik bağları bulunan ve mali hareket alanı sınırlı ülkelerin bu süreçten daha fazla etkileneceğini belirtiyor. Bu kapsamda riskli grupta yer alan ülkeler şunlardır:
- Irak
- Kenya
- Moldova
- Moğolistan
- Kuzey Makedonya
- Senegal
- Tunus
- Ukrayna
Banka, uzun vadede bu tür krizlerin enerji güvenliği konusunu daha da ön plana çıkaracağını ve küresel ticarette bölünmeyi hızlandırabileceğini vurguluyor. Öte yandan, enerji ihracatçısı ülkelerin bu süreçten beklenmedik gelir artışları elde edebileceği de ifade ediliyor. Bu durum, küresel ekonomide yeni dengelerin oluşmasına yol açabilir.
