EBRD'den Kritik Uyarı: Ortadoğu Gerilimi Ekonomik Büyümeyi Baskılıyor
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Ortadoğu bölgesindeki artan gerilimin, faaliyet gösterdiği 40'tan fazla ülkeyi kapsayan coğrafyada ekonomik büyümeyi ciddi şekilde baskılayacağı konusunda uyarıda bulundu. Bankanın son Bölgesel Ekonomik Güncellemesi'ne göre, jeopolitik şoklar enerji piyasalarından tedarik zincirlerine kadar geniş bir alanda olumsuz etkiler yaratıyor.
Enerji Fiyatları ve Tedarik Zincirinde Riskler Artıyor
EBRD analizine göre, Basra Körfezi'ndeki üretim ve taşımacılık hatlarında yaşanan aksaklıklar nedeniyle enerji fiyatları keskin bir yükseliş trendine girdi. Petrol ve doğalgaz fiyatları tarihsel zirvelerin altında kalmaya devam etse de, mevcut sorunların sürmesi durumunda fiyatların daha da artması bekleniyor.
Önemli bir senaryoya göre, petrolün varil fiyatının uzun süre 100 doların üzerinde kalması ve kimyasallar ile metallerde tedarik zinciri aksaklıklarının devam etmesi halinde, küresel ekonomik büyüme en az yüzde 0,4 puan azalabilir. Aynı senaryoda enflasyon ise yüzde 1,5 puanın üzerinde artış gösterebilir.
Tarım ve Sanayi Sektörleri de Etkileniyor
Gerilimin ekonomik etkileri tarımsal girdiler ve sanayi tedarik zincirlerinde de kendini gösteriyor. Küresel gübre ham maddesi ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor ve bu durum gıda fiyatlarının artma riskini önemli ölçüde yükseltiyor.
Körfez ticaret yollarındaki aksaklıklar şu kritik girdileri de etkiliyor:
- Alüminyum
- Kükürt
- Helyum
- Petrokimyasallar
- Plastikler
Bu durum küresel enflasyonist baskıları daha da artırabilir.
Turizm ve Finansal Piyasalara Olumsuz Yansımalar
Ortadoğu'da turizme bağımlı ekonomilerde ziyaretçi sayılarının düşmesi beklenirken, bölgedeki gerilim ülke ekonomilerinde finansal koşulların sıkılaşmasına yol açıyor. Bazı ekonomilerden sermaye çıkışları şu ana kadar yönetilebilir düzeyde kalsa da, küresel finansal koşulların daha da bozulması halinde sermaye çıkışlarının hızlanabileceği belirtiliyor.
EBRD'ye göre, ekonomilerin dış ticaret hadlerindeki şokları ne ölçüde dengeleyebileceği, mali ve dış tamponlarının gücüne bağlı olacak.
EBRD Bölgesindeki Ülkeler ve Türkiye'nin Konumu
EBRD'nin faaliyet gösterdiği 40'tan fazla ülke arasında Türkiye başta olmak üzere şu ülkeler yer alıyor:
- Mısır
- Irak
- Kenya
- Lübnan
- Ürdün
- Moldova
- Moğolistan
- Senegal
- Tunus
- Ukrayna
- Azerbaycan
- Yunanistan
- Nijerya
Irak gibi Hürmüz Boğazı üzerinden ihracata bağımlı ekonomiler özel zorluklarla karşılaşabilir, ancak bu ülkelerde buğday gibi temel emtialara ilişkin mevcut stoklar belirli bir tampon sağlıyor.
EBRD Başekonomisti'nden Değerlendirme
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik, yaptığı değerlendirmede, Ortadoğu'daki gerilimin jeopolitik şokların enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve finansal koşullar üzerinden ne kadar hızlı yayılabildiğini gösterdiğini belirtti.
Javorcik, "Enerji fiyatlarındaki artış, Avrupa imalat sektörü için zaten zorlu olan bir dönemde gerçekleşiyor. Çatışmanın daha geniş etkilerinin, Orta Avrupa'da yüksek savunma harcamaları ve güney ile doğu Akdeniz ile Sahra altı Afrika'da yüksek borç servis maliyetleri nedeniyle zaten zorlanan kamu bütçeleri üzerinde ek baskı yaratması muhtemel. Çatışmanın etkileri, çatışma sona erdikten sonra da devam edebilir." ifadelerini kullandı.
EBRD'nin güncellemesine göre, bankanın faaliyet gösterdiği bölgelerdeki ekonomik büyüme, olumsuz senaryo gerçekleşmesi halinde yüzde 0,4 puana kadar aşağı yönlü revize edilebilir. Bu durum, bölgesel gerilimlerin küresel ekonomi üzerindeki domino etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
