Emekliler Borçlanma Yoluyla Aylıklarını Artırabilir mi?
Emekli aylıklarını artırmak isteyenler arasında, askerlik veya doğum borçlanması yaparak bu hedefe ulaşmayı düşünenlerin sayısı azımsanmayacak kadar fazla. Ancak, bu konuda dikkat edilmesi gereken kritik kurallar bulunuyor. Sosyal güvenlik uzmanı Ahmet Kıvanç, Habertürk okurlarının sorularını yanıtlayarak önemli açıklamalarda bulundu.
Emekli Olduktan Sonra Borçlanma Yapılabilir mi?
Genel kural olarak, emekli aylığı bağlandıktan sonra askerlik borçlanması, doğum borçlanması gibi hizmet borçlanmalarının yapılması mümkün değildir. Borçlanma işlemini gerçekleştirmek isteyenlerin, emekli aylığı başlatılmadan önce bu süreci tamamlaması gerekmektedir. Ancak, bu kuralın tek bir istisnası bulunuyor.
Emekli aylığı bağlandıktan sonra prim ödeme gün sayısının eksik olduğu tespit edilen bireylere, mağduriyet yaşamamaları adına borçlanma imkanı sağlanmaktadır. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 3201 Sayılı Yurtdışı Borçlanma Kanunu kapsamında hak sahibi olanlara, eksik hizmet süresi kadar borçlanma hakkı veriliyor.
Borçlanma Hakkı Olmayanlar Ne Yapmalı?
Borçlanma hakkı bulunmayan veya borçlanma yaptığı halde eksik günleri tamamlayamayan emekliler için iki alternatif yol mevcuttur:
- Emekli olduktan sonra sigortalı bir işte çalışmışlarsa, bu süreler hizmetlerine sayılır.
- Bu yollarla da eksik günlerini tamamlayamayanlar, isteğe bağlı sigorta, 2925 Sayılı Kanun, 5510 Sayılı Kanunun ek 5. Maddesi ile ek 9’uncu maddesi kapsamındaki sigortaları emeklilik nedeniyle durdurulanlar, eksik günlerini tamamlayıncaya kadar bu statüde sigortalılıklarını sürdürebilirler.
Borçlanmanın Aylığa Etkisi ve Maliyeti
Uzmanlar, hizmet borçlanmasının eksik prim gününü tamamlamak veya sigorta başlangıcını öne çekmek dışında yapılmasının anlamlı olmayabileceğini vurguluyor. Özellikle sadece emekli aylığını artırmak amacıyla yapılan borçlanmalar, her zaman beklenen sonucu vermeyebiliyor. Kimi durumlarda emekli aylığının düşmesine bile sebep olabiliyor. Çoğunlukla sağlanan emekli aylığı artışı, borçlanma maliyetine değmeyebiliyor.
Askerlik borçlanması maliyeti 2026 yılında önemli bir artış göstermiştir. Daha önce günlük asgari ücretin yüzde 32’si oranında askerlik borçlanması primi ödenirken, bu yıldan itibaren bu oran yüzde 45’e yükseltilmiştir. Bu durum, borçlanma yapmayı düşünenler için ek bir mali yük anlamına gelmektedir.
Memur Emekliliği ve 9000 Gün Kuralı
Sosyal medyada dolaşan bazı efsanelere de değinen Kıvanç, BAĞ-KUR’lular için son 7 yıl kuralının kaldırılmasının gündemde olmadığını belirtti. Son 7 yıl kuralı, ilk defa 2008 yılı öncesinde çalışmaya başlayan ve birden fazla statüde çalışması bulunan kişiler için uygulanmaktadır. Ekim 2008 sonrasında ilk defa sigortalı çalışmaya başlayanlar için ise bu kural geçerli değildir.
İlk defa çalışmaya 15 Ekim 2008 tarihinden sonra başlayan memurlar, en az 9000 prim günü bulunmak şartıyla kadın ise 58, erkek ise 60 yaşında emekli olabilmektedir. Bu 9000 günlük süre asgari bir koşul olup, prim gününü 9000’e tamamlayan memurlar, bu tarihten sonra hiç çalışmasalar bile belirtilen yaşlarda emekli olma hakkına sahiptir.
Tavandan Prim Ödemek Aylığı Ne Kadar Artırır?
Prime esas kazancın asgari ücretin 9 katına kadar olduğu durumlarda, emekli aylığına katkı hesaplanırken kazanç tutarı yüzde 2 ile çarpıldıktan sonra 12’ye bölünmelidir. Örneğin, aylık kazancı 297.200 TL olan bir kişinin emekli aylığı, bu kazanç üzerinden prim ödemesi durumunda yaklaşık aylık 495 TL artış gösterebilmektedir. Ancak, bu hesaplama kesin olmayıp, emekli aylığı bağlanırken diğer unsurların da dikkate alındığı unutulmamalıdır.
Kısmi Emeklilik ve EYT
“Kısmi EYT” ifadesiyle kastedilen kısmi emeklilik, sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlayanlar için geçerlidir. Prim günleri normal emeklilik için yeterli olmayan bu kişiler, en az 3600 prim günü bulunmak koşuluyla kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilmektedir. Ancak, EYT’den yararlanarak kısmi emekli aylığı bağlatma hakkı bulunmamaktadır.
İlk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 tarihleri arasında başlayan SSK’lılar en az 4500 prim günüyle, BAĞ-KUR’lular ise en az 5400 prim günüyle belirli yaşlarda emekli olabilmektedir. Doğum borçlanması ise, çocuk 2 yaşını dolduruncaya kadar olan dönemde sigortalı bir işte çalışmadan geçen süreler için yapılabilmektedir.
