Türkiye'de kamu kurumlarında taşeron işçi sorunu yıllarca tartışıldı. 2018 yılında 696 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile yaklaşık 900 bin taşeron işçisi kadroya alınarak sorun büyük ölçüde çözüldü. Ancak Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve diğer bazı kamu kurumlarında, danışmanlık, yapım işi, çağrı merkezi gibi alanlarda, özel bütçeli kuruluşlarda ve belediye iktisadi teşekküllerinde çalışan yaklaşık 70 bin taşeron işçisi kapsam dışı kaldı. Bu süreçte taşeron işçi sayısı ikiye katlanarak yaklaşık 138 bine ulaştı.
Taşeron İşçilerin Kadro Mücadelesi
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Taşeron İşçileri Derneği, kapsam dışı kalan taşeron işçilerin kadroya alınması için mücadele ediyor. Dernek yönetimi, Ankara'da çeşitli görüşmeler gerçekleştirdi. Genel Sekreter İbrahim Tatlı, Genel Başkan Yardımcıları Volkan Tekin, Ömer Faruk Albayrak ve Selim Ülger'den oluşan yönetim kurulu üyeleri, Habertürk'ü ziyaret ederek taleplerini dile getirdi.
Taşeron Sistemine Tepki
Dernek yöneticileri, çalıştıkları kurumlarda özlük haklarının yok denecek kadar az olduğunu, sürekli işten çıkarma tehdidi, baskı ve mobbingle karşılaştıklarını belirtti. Taşeron sistemini 'modern kölelik' olarak nitelendiren dernek üyeleri, eşit işe eşit ücret ilkesine uyulmadığını, aynı işi yapan kadrolu çalışan ile aralarında bir kat ücret farkı bulunduğunu ifade etti.
"Tek talebimiz Türkiye yüzyılına yakışmayan taşeron çalıştırma biçiminden ivedi vazgeçilmesidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 4857 Sayılı İş Kanunu ve diğer yasalarda belirtildiği üzere eşit işe eşit hak ilkesi ile taşeron sistemine son verilmesini talep ediyoruz. 696 Sayılı KHK ile belirlenmiş tüm nitelikleri taşımamıza rağmen sadece KİT'lerde çalıştığımız için mahrum bırakıldık. Kadro hakkımızı 90 bin ailenin geleceği, huzuru, refahı, çalışanlarımızın iş barışının sağlanması, çalıştıkları iş yerinde ikincil insan muamelesi görmemesi için istiyoruz."
Yaşanan Ayrımcılıklar
Dernek yönetim kurulu üyeleri, taşeron işçiler olarak yaşadıkları ayrımcılıkları anlattı:
- Kadrolu işçi banka promosyonu alırken taşeron işçiler alamıyor.
- Yapılan işten kaynaklanan zarar kadrolu işçiden tazmin edilmezken taşeron işçilere rücu ediliyor.
- Kadrolu işçi servis kullanırken taşeron işçilere ya hiç servis verilmiyor ya da ikinci sınıf muamele görüyorlar.
- Yemek yardımları üç yılda bir artıyor ve iş yerinde çıkan yemekler için ceplerinden para ödemek zorunda kalıyorlar.
- Kurum misafirhanelerinden personel olarak yararlanamıyorlar.
Görüşmeye gelen yönetim kurulu üyeleri arasında 18, 20 ve 25 yıldır aynı KİT'te taşeron olarak çalışanlar bulunuyor. Hiçbir iş güvencelerinin olmadığını, kaderlerinin amirlerinin iki dudağı arasında olduğunu, her sabah işe gelirken işten çıkarılma korkusu yaşadıklarını söylediler.
Hükümetin Taahhütleri
2018 yılında 696 Sayılı KHK kapsamındaki taşeron işçileri kadroya alınırken, kapsam dışında kalan KİT'lerdeki ve diğer kuruluşlardaki taşeron işçilerinin kadroya alınması için çalışma yapılacağı belirtilmişti. TÜRK-İŞ ve HAK-İŞ konuyu sürekli gündemde tuttu. İki konfederasyon, 2021 yılında kamu işçileri toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde ortak teklif verdi. 2023-2024 yıllarını kapsayan Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolüne, kapsam dışında kalan taşeron işçilerin daimi kadroya alınacağına dair hüküm konuldu.
TÜRK-İŞ Genel Başkanı Ergün Atalay, 2023 yılı mart ayında yaptığı açıklamada, bundan sonraki esas işlerinin KİT'ler başta olmak üzere bütün taşeronların meselesinin çözülmesi olduğunu belirtti. Dönemin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin de yeni Meclis'in ilk gündem maddelerinden birinin taşeron işçilere yönelik olacağını ifade etti. Bilgin, 'KİT'lerde 80 bin civarında taşeron işçi vardı. Şimdi sayıları 100 bin civarında. Bazı kuruluşların yeniden taşeron işçiliğine müracaat etmesi sonucu sayıları arttı. Bu sorunu da çözeceğimizin sözünü verdik. Çalışmalarımızın büyük kısmını tamamladık' dedi.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ise 7 Ağustos 2023 tarihinde CHP'li Adnan Beker'in soru önergesine verdiği cevapta, '2023-2024 yıllarını kapsayan Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolünde yer alan 696 sayılı KHK kapsamı dışında bırakılan kamu taşeron işçilerinin daimi kadroya geçirilmesi maddesi uyarınca 696 sayılı KHK kapsamı dışında bırakılan alt işveren işçilerinin kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilmesi ile ilgili çalışmalara devam edilmektedir' dedi.
On Binlerce Aile Çözüm Bekliyor
Hükümetin 2018 yılında taşeron işçi sorununa neşter vurması ve kamu kurumlarında sorunu büyük ölçüde çözmesinin ardından, KİT'ler ve geri kalan diğer kurumlardaki taşeron işçilerin kadroya alınmasıyla on binlerce ailenin gelecek korkusundan kurtulması ve kendini daha güvende hissetmesi bekleniyor.
