İran Saldırıları Küresel Ekonomide Deprem Etkisi Yarattı
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri operasyonları, Orta Doğu'da başlayan krizin sınırları aşarak tüm dünya ekonomisini etkilemeye başladı. Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla tetiklenen zincirleme reaksiyonlar, petrol piyasalarından havacılık sektörüne kadar geniş bir alanda ciddi hasara yol açtı.
Petrol Piyasalarında Fiyat Şoku Yaşanıyor
Enerji uzmanları, arz korkuları nedeniyle petrol fiyatlarının ilk etapta yüzde 20-50 oranında yükselebileceğini belirtiyor. Boğazın kapanmasıyla birlikte petrol ve LNG arzında yaşanan kesintilerin, kısa vadede varil başına fiyatları 100-150 dolar bandına taşıması bekleniyor. Bu durumun yakıt fiyatlarını ve enflasyon beklentilerini önemli ölçüde artıracağı öngörülüyor.
Körfez Borsalarında Keskin Düşüşler
Bölgesel finansal piyasalarda ilk şok dalgaları hemen hissedildi:
- Suudi Arabistan'ın Tadawul endeksi açılışta yüzde 4.6 düşüş kaydetti
- Muscat endeksi yüzde 1.94 değer kaybetti
- Bahreyn piyasası yüzde 0.9 düşüşle kapandı
- Kuveyt Menkul Kıymetler Borsası işlemleri süresiz askıya aldı
Petrol fiyatı riskine karşı fiyatlama yapan yatırımcılar, Saudi Aramco hisselerinde yüzde 2.64 prim oluşmasına neden oldu.
Havacılık Sektöründe Milyarlarca Dolarlık Zarar
Orta Doğu hava sahasında yaşanan kapanmalar, küresel havacılık endüstrisini derinden etkiledi:
- Bölge genelinde 3.000'in üzerinde uçuş iptal edildi
- Operasyonel aksamalar 5 binden fazla seferi etkiledi
- 150.000-200.000 yolcu doğrudan mağdur oldu
- Dubai ve Doha aktarma merkezlerinde kapasite ciddi daralma yaşadı
Avrupa-Asya bağlantılı uzun menzilli rotalarda uçuş süreleri 1-3 saat uzarken, alternatif güzergâhlar yakıt maliyetlerini yüzde 15-20 oranında artırıyor. Küresel havayolu şirketlerinin günlük milyonlarca dolarlık gelir kaybı yaşadığı belirtiliyor.
Ülkelere Göre Ekonomik Etkiler
Avrupa Birliği: Enerji güvenliği riskinin derinleşmesinden endişe ediliyor. Hürmüz Boğazı'ndan gelen petrol akışındaki belirsizlik, enerji maliyetlerini ve deniz sigorta primlerini yükseltiyor.
Çin: Jeopolitik risk yönetimi ve enerji maliyetleri üzerinden etkileniyor. Pekin acil ateşkes çağrısı yaparken, Cathay Group Orta Doğu operasyonlarını askıya aldı.
Hindistan: Toplam ham petrol ithalatının yaklaşık yüzde 50'si Hürmüz Boğazı güzergâhından geçtiği için enerji arz güvenliği riskiyle karşı karşıya.
Güney Kore: Ham petrolünün yüzde 70.7'sini ve LNG'nin yüzde 20.4'ünü Orta Doğu'dan ithal eden ülke, lojistik belirsizliklerle mücadele ediyor.
OPEC+ Üretim Artışı Kararı
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü ve müttefiklerinden oluşan OPEC+ grubu üyesi 8 ülke, nisan ayında petrol üretimini günlük 206 bin varil artırma kararı aldı. Ülkeler, Mart 2025 itibarıyla günlük 5,85 milyon varil seviyesine ulaşmıştı.
Uzmanlar, savaşın uzaması halinde küresel bir ekonomik durgunluk riskinin arttığı konusunda uyarıda bulunuyor. Stratejik rezervlerin kullanılmasının piyasa şokunu kısmen azaltabileceği, ancak panik alımları ve spekülatif hareketlere karşı dikkatli olunması gerektiği vurgulanıyor.
