Serbest Bölgelerde Dijital Dönüşüm: SEB-ATLAS Projesi ile Süreçler Hızlanacak
Türkiye'deki serbest bölgeler, ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları artırmak ve uluslararası ticareti geliştirmek amacıyla kurulmuş önemli ekonomik alanlardır. Bu bölgelerin teknolojik gelişmelere uyum sağlaması için yürütülen çalışmalar kapsamında, Serbest Bölgeler Coğrafi Bilgi Sistemi (SEB-ATLAS) Projesi öne çıkıyor. Proje, arazi planlama, yapılaşma ve mekan süreçlerini dijitalleştirerek takip ve analiz işlemlerini kolaylaştırmayı hedefliyor.
SEB-ATLAS Projesi'nin Temel Amaçları ve İşleyişi
SEB-ATLAS Projesi, ilk fazı 2014-2016 yıllarında tamamlanan harita tabanlı bir süreç yönetim otomasyonudur. Bu sistem sayesinde, Türkiye'de faaliyet gösteren 19 serbest bölgenin depo, bina ve üretim tesisleri gibi yapı envanterleri verimli bir şekilde takip edilebiliyor. Ayrıca, arazilerin yapılaşma koşullarının sağlıklı bir biçimde izlenmesi mümkün hale geliyor. Proje kapsamında, yapılaşma kuralları, izin süreçleri ve arazilerin birleştirilme işlemleri çevrim içi olarak takip edilebiliyor.
Dijital İkizler ve Hızlanan İşlemler
Projenin bir diğer önemli ayağı, serbest bölgelerin dijital ikizlerinin oluşturulmasıdır. Bu doğrultuda, insansız hava araçları (İHA) kullanılarak 19 serbest bölgenin arazi ve yükseklik verileri toplanmıştır. 3 boyutlu dijital ikizlerin elde edilmesine yönelik çalışmalar başlatılmıştır. Bu sistem, serbest bölge kullanıcısı firmalara kesintisiz erişim sağlayarak bürokrasiyi azaltmakta ve yapılaşma işlemlerinin daha doğru ve hızlı gerçekleştirilmesine olanak tanımaktadır.
2026 Yılı Hedefleri ve Entegrasyon Çalışmaları
SEB-ATLAS Projesi kapsamında bu yıl tamamlanması planlanan çalışmalar bulunmaktadır. Dijital ikiz modülü üzerinde, serbest bölgelerdeki yapıların 3 boyutlu fotogrametrik modellerinin oluşturulması ve kat planlarının da 3 boyutlu gösterilmesi hedefleniyor. İHA'larla toplanan veriler sayesinde, bölgelerin dış sınırları ile parsel ve üstyapıların çevrim içi sistemlere entegre edilmesi amaçlanıyor.
Öte yandan, yapılaşma ruhsatı sonrasında oluşan bina geometrisi ve adres bilgilerinin sisteme otomatik olarak aktarılması planlanmaktadır. Bu bilgiler, Serbest Bölgeler Platformu (SBP) ile entegre edilerek faaliyet ruhsat süreçlerinin daha etkin yürütülmesi sağlanacak. SBP'den gelen firma ve ticaret verileri, kısıtlı alanların verimli kullanımı için politika geliştirilmesine katkı sunacak.
Yatırım Kararlarının Hızlanması ve Ekonomik Faydalar
Tam entegrasyonun sağlanmasıyla birlikte, serbest bölgelerde faaliyet göstermek isteyen firmaların boş ve dolu arazileri dijital ortamda görmesi mümkün olacak. Bu durum, yatırım karar süreçlerinin hızlanmasına ve öngörülebilirliğin artmasına yardımcı olacaktır. Ayrıca, SEB-ATLAS ile SBP arasındaki entegrasyon sayesinde, mekan ile faaliyet arasındaki eşgüdümün dijital ortamda takip edilmesi hedefleniyor.
Projenin, hazineye aktarılan özel hesap gelirlerinin takibini otomasyon üzerinden daha kolay ve etkili hale getirmesi bekleniyor. Ticaret Bakanlığı tarafından 2026 Yılı Yatırım Programı doğrultusunda yürütülen SEB-ATLAS Projesi'ne bu yıl 23 milyon lira kaynak tahsis edilmiştir. Bu yatırım, serbest bölgelerin dijital dönüşüm sürecini hızlandırarak Türkiye ekonomisine önemli katkılar sağlayacaktır.
