Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı doğum istatistikleri, ülkedeki nüfus yapısına ilişkin çarpıcı veriler ortaya koydu. Buna göre, toplam doğurganlık hızı 1,42 çocuk seviyesine gerileyerek tarihi bir düşüş kaydetti. Bu oran, nüfusun kendini yenileme eşiği olan 2,10'un altında kalarak son 9 yıldır süregelen düşüş trendini teyit etti.
Doğurganlık hızı 9 yıldır yenilenme seviyesinin altında
2001 yılında 2,38 olan doğurganlık hızı, 2014'ten itibaren kesintisiz düşüş göstererek 2025'te 1,42'ye indi. Bu dönemde nüfus yenilenme seviyesinin altında kalan oran, demografik alarm zillerinin çaldığını gösteriyor. 2025 yılında canlı doğan bebek sayısı 895 bin 374 olurken, bebeklerin yüzde 51,4'ü erkek, yüzde 48,6'sı kız olarak kaydedildi.
Şanlıurfa zirvede, Bartın son sırada
Doğurganlık hızının en yüksek olduğu il 3,15 çocukla Şanlıurfa olurken, bu ili 2,53 çocukla Şırnak ve 2,23 çocukla Mardin takip etti. En düşük doğurganlık hızı ise 1,09 çocukla Bartın'da görüldü. Bartın'ın ardından İzmir, Eskişehir, Ankara ve Zonguldak geldi. 2017'de 57 ilde doğurganlık hızı 2,10'un altındayken, 2025'te bu sayı 76'ya yükseldi. 1,50'nin altında doğurganlık hızına sahip il sayısı ise 4'ten 59'a çıktı. 2017'de 10 ilde 3 çocuk ve üzeri doğurganlık hızı varken, 2025'te bu seviyede kalan tek il Şanlıurfa oldu.
Türkiye, AB ortalamasının üzerinde
Avrupa Birliği ülkelerinde 2024 yılı itibarıyla ortalama doğurganlık hızı 1,34 çocuk olarak hesaplanırken, Türkiye 1,42 ile AB ülkeleri arasında 11'inci sırada yer aldı. AB'de en yüksek doğurganlık oranı 1,72 çocukla Bulgaristan'da, en düşük oran ise 1,01 çocukla Malta'da kaydedildi.
Eğitim seviyesi yükseldikçe doğurganlık düşüyor
Anne eğitim durumuna göre en yüksek doğurganlık hızı ilkokul mezunu annelerde 2,51 çocuk olurken, yükseköğretim mezunu annelerde bu oran 1,24 çocukta kaldı. Kent-kır sınıflamasında ise kır alanlarda doğurganlık hızı 1,75, orta yoğun kentlerde 1,53, yoğun kentlerde 1,33 çocuk olarak gerçekleşti.
İlk doğum yaşı yükseldi, genç yaşta doğum azaldı
İlk doğumunu yapan annelerin ortalama yaşı 2025'te 27,5'e yükselirken, tüm annelerde ortalama doğum yaşı 29,4 oldu. 2001'de bu oran 26,7 seviyesindeydi. İlk doğum yaşının en yüksek olduğu il 29 yaşla Artvin, en düşük ise 24,4 yaşla Şanlıurfa oldu. 15-19 yaş grubundaki kadınlarda doğurganlık hızı (adölesan doğurganlık) 2001'de binde 49 iken 2025'te binde 9'a geriledi.
Doğumların yüzde 42,8'i ilk çocuk
2025 yılında doğumların yüzde 42,8'i annelerin ilk doğumu olarak gerçekleşti. İkinci doğumlar yüzde 30,5, üçüncü doğumlar yüzde 15,5, dördüncü ve üzeri doğumlar ise yüzde 10,8 oranında kaydedildi. Çoğul doğumlar toplam 29 bin 60 olurken, bunların yüzde 96,8'i ikiz, yüzde 3,1'i üçüz, yüzde 0,1'i dördüz ve üzeri doğumlardan oluştu.
