Uzaktan Çalışma Düzenlemeleri ve İşçi Hakları
Türkiye'de ve dünyada giderek yaygınlaşan uzaktan çalışma modeli, işçilerin hakları ve yükümlülükleri konusunda yeni düzenlemeleri beraberinde getiriyor. Uzaktan çalışan işçilerin hakları, giderlerin karşılanması ve sözleşme şartları konusunda önemli detaylar bulunuyor.
Yazılı Sözleşme Zorunluluğu
Uzaktan çalışma düzenlemelerine göre, işçinin uzaktan çalıştırılabilmesi için işverenle yazılı bir sözleşme imzalanması gerekiyor. Ayrıca, uzaktan çalışmayı talep eden tarafın da yazılı bir talepte bulunması şartı bulunuyor. İş sözleşmesinde; işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri, ücret tutarı, ödeme koşulları, işveren tarafından sağlanan araç ve ekipmanlar, iletişim yöntemleri ile genel ve özel çalışma şartları açıkça belirtilmek zorunda.
İşle İlgili Giderler İşverence Karşılanır
Yönetmelik hükümlerine göre, iş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa, uzaktan çalışan işçinin mal ve hizmet üretimi için gerekli olan malzeme ve iş araçları işveren tarafından karşılanmak zorunda. Bu malzeme ve araçların kullanım esasları, bakım ve onarım koşulları işçiye açık bir şekilde bildirilir. İş araçlarının işverence sağlanması durumunda, teslim edildiği tarihteki bedellerini gösteren liste yazılı olarak işçiye verilir ve bu araçlar işçiye zimmetlenir.
İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan zorunlu giderlerin tespiti ve karşılanmasına ilişkin hususlar da iş sözleşmesinde belirtilmelidir. Bu giderler arasında enerji, su kullanımı, haberleşme masrafları ile makine ve teçhizatın bakım giderleri yer alabilir.
Çalışma Saatleri ve Fazla Mesai
Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde açıkça belirtilir. İş Kanunu'ndaki sınırlamalara uyulmak kaydıyla, taraflar çalışma saatlerinde değişiklik yapabilir. Fazla çalışma ise işverenin yazılı talebi üzerine ve işçinin kabul etmesi halinde geçerlilik kazanır.
İş Sağlığı ve Güvenliği Önlemleri
İşveren, işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışanı bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve ekipmanla ilgili gerekli güvenlik tedbirlerini almakla yükümlüdür. Ancak, tehlikeli kimyasal madde ve radyoaktif maddelerle yapılan işlerde uzaktan çalışma yapılamaz.
Normal Çalışmadan Uzaktan Çalışmaya Geçiş
İşçiler yeni işe alınırken doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesi yapılabileceği gibi, iş yerinde normal çalışan bir işçi de tarafların kabul etmesi halinde uzaktan çalışmaya geçebilir. Bu durumda mevcut iş sözleşmesi uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülür. Uzaktan çalışmak isteyen işçi işverenden yazılı talepte bulunmak zorundadır ve işveren cevabını 30 gün içinde yazılı olarak bildirir.
Uzaktan çalışmaya geçen işçi, daha sonra yazılı olarak tekrar işyerinde çalışma talebinde bulunabilir ve işveren bu talebi öncelikli olarak değerlendirmekle yükümlüdür.
Zorlayıcı Nedenlerle Uzaktan Çalışma
Pandemi döneminde olduğu gibi, zorlayıcı nedenlerle iş yerinin tamamında veya bir bölümünde uzaktan çalışma uygulanması halinde, işçinin talebi ve onayı aranmaz. Bu durumda geçiş işveren tarafından doğrudan yapılabilir.
ILO Tavsiyeleri ve Uluslararası Standartlar
Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) 177 Sayılı Evde Çalışma Sözleşmesi Türkiye tarafından henüz onaylanmamış olsa da, örgütün 184 sayılı tavsiye kararı evde çalışanların işleriyle bağlantılı maliyetlerin işverenden talep edebileceğini öngörüyor. Bu kapsamda enerji, su kullanımı, haberleşme, makine ve teçhizatın bakımı gibi giderlerin işverence karşılanması tavsiye ediliyor.
Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte, işçi hakları ve işveren yükümlülükleri konusundaki düzenlemelerin önemi her geçen gün artıyor. İşçilerin ve işverenlerin bu konudaki hak ve sorumluluklarını iyi bilmeleri, sorunsuz bir çalışma düzeni için büyük önem taşıyor.
