Gelir Düzeyi Arttıkça Fiyat Takibi de Artıyor
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2025 yılı hanehalkı tüketim harcamaları kapsamında yayımlanan gıda israfı göstergeleri, gelir seviyesi ile tüketim alışkanlıkları arasında çarpıcı farklılıklar ortaya koydu. Araştırmaya göre, yüksek gelirli bireyler düşük gelirlilere kıyasla daha fazla fiyat takibi yaparken, düşük gelirli haneler gıda israfını önleme konusunda daha hassas davranıyor.
Fiyat Takibi ve Alışveriş Listesi Kullanımı
Verilere göre, en yüksek gelir grubundaki hanelerin yüzde 18,2'si alışverişte fiyat takibi yaptığını belirtirken, bu oran en düşük gelir grubunda yüzde 9,3 seviyesinde kaldı. Öte yandan, alışveriş listesi kullanımı düşük gelirli hanelerde daha yaygın: en düşük gelir grubunun yüzde 57,3'ü liste kullanırken, en yüksek gelir grubunda bu oran yüzde 49,9'a düşüyor.
Gıda İsrafı ve Tüketim Tarihi Bilinci
Düşük gelirli haneler gıda israfından kaçınmada daha başarılı. En düşük gelir grubundaki hanelerin yüzde 93,9'u gıda ürünlerini hiçbir zaman çöpe atmadığını söylerken, bu oran en yüksek gelir grubunda yüzde 73,3'e geriliyor. Türkiye genelinde ise bu oran yüzde 84,0 olarak kaydedildi. Ayrıca, son tüketim tarihi kavramını bilmeyenlerin oranı düşük gelir grubunda yüzde 16,6 iken, yüksek gelir grubunda yüzde 1,9'a düşüyor. Tavsiye edilen tüketim tarihi konusunda da benzer bir tablo var: en düşük gelir grubunda yüzde 21,6, en yüksek gelir grubunda ise yüzde 5,3.
İsraf Edilen Ürünlerde Farklılık
Gıda israfında ürün tercihleri de gelire göre değişiyor. Düşük gelir grubunda en çok israf edilen ürün ekmek (yüzde 38,6) iken, yüksek gelir grubunda bu oran yüzde 27,8'e iniyor. Buna karşılık, taze meyve ve sebze israfı yüksek gelir grubunda yüzde 44,3 ile ilk sırada yer alırken, düşük gelir grubunda yüzde 33 seviyesinde. Süt ve süt ürünlerinde de benzer bir eğilim görülüyor: yüksek gelir grubunda yüzde 17,5, düşük gelir grubunda yüzde 13,4.
Gıda İsrafını Önleme Çabaları
Türkiye genelinde katılımcıların yüzde 83,6'sı gıda israfını önlemek için elinden geleni yaptığını ifade etti. Ancak bu oran en yüksek gelir grubunda yüzde 80'e düşerken, diğer gruplarda yüzde 84-85 bandında seyrediyor. Araştırma, ekonomik koşulların tüketim alışkanlıkları üzerindeki belirleyici etkisini bir kez daha gözler önüne seriyor.
