Türkiye, Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımının etkisi altına giriyor. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Toros, meteorolojik tahmin modellerine göre Türkiye ve Akdeniz Havzası'nın bugünden itibaren 10 gün boyunca Sahra Çölü kaynaklı çöl tozundan etkileneceğini açıkladı.
Çöl tozu nereden geliyor?
Prof. Dr. Toros, Sahra Çölü'nden atmosfere karışan ince mineral parçacıklarının rüzgarlarla taşınarak Türkiye'ye ulaştığını belirtti. Her yıl Sahra'dan yaklaşık 180 milyon ton mineral tozunun atmosfere karıştığını ve bu tozların Avrupa, Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Amerika kıtasına kadar ulaşabildiğini ifade etti. Çöl tozlarının özellikle bahar aylarında Türkiye'de daha etkili olduğunu vurguladı.
İstanbul ilk etkilenen şehirlerden
Toros, çöl tozunun batıdan gelmesi nedeniyle İstanbul'un öncelikle etkilenecek şehirler arasında yer aldığını söyledi. Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımının batı bölgelerden başlayarak yurt genelinde hava kalitesinde düşüşe yol açacağını belirten Toros, çöl tozunun önümüzdeki pazartesi (18 Mayıs) gününden itibaren Türkiye'yi terk etmesinin beklendiğini kaydetti.
Sağlık uyarıları
Çöl tozlarının astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu rahatsızlığı bulunan kişiler için risk oluşturduğuna dikkat çeken Toros, özellikle yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olan vatandaşların yoğun toz taşınımı sırasında uzun süre dış ortamda kalmaması gerektiğini vurguladı. Birçok bilimsel çalışmanın atmosferdeki ince partikül maddelerin akciğerler üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.
Ekosistem için önemi
Çöl tozlarının yalnızca hava kirliliğine neden olmadığını, aynı zamanda dünya ekosistemi için önemli bir doğal taşıyıcı görevi gördüğünü dile getiren Toros, Sahra Çölü'nden taşınan tozların demir, fosfor ve çeşitli mineraller bakımından zengin olması nedeniyle okyanuslardaki planktonları ve tropikal ormanları beslediğini anlattı. Araştırmaların Sahra'dan yükselen tozların Amazon yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu fosforun önemli bir bölümünü taşıdığını gösterdiğini aktardı.
Öneriler
Prof. Dr. Toros, çöl tozu taşınımının etkili olduğu dönemlerde hava kalitesi verilerinin düzenli takip edilmesi gerektiğini belirterek, hava kalitesi indeksinin kırmızı, mor veya kahverengi seviyelere ulaşması halinde mecbur olmadıkça vatandaşların uzun süre açık havada kalmamasını, yoğun fiziksel aktiviteleri azaltmasını ve solunum hastalarının gerekli durumlarda maske kullanmasını önerdi. Çamurlu yağışlardan sonra araçların yıkanmasının gerekebileceğini ifade eden Toros, vatandaşların özellikle hassas gruplar için yapılan meteorolojik ve sağlık uyarılarını dikkate almasının önem taşıdığını sözlerine ekledi.
