Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Takiyyüddîn Râsıd'ın doğumunun 500. yılı dolayısıyla Rami Kütüphanesi'nde açılan "Gökküre: Değişimler Çağı Şafağında Osmanlılarda Matematik Bilimleri" sergisinde önemli açıklamalarda bulundu. Ersoy, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde son 24 yılda Türkiye'nin tarihinden güç alan özgüvenini yeniden kazandığını ve bilim ile teknoloji alanında dönüşüm gerçekleştirdiğini ifade etti.
Sergi, Osmanlı'nın bilimsel seviyesini gözler önüne seriyor
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) tarafından hazırlanan sergi, 16. yüzyıl Osmanlı dünyasının matematik, astronomi ve teknoloji alanında ulaştığı seviyeyi yazma eserler ve tarihî bilim aletleri aracılığıyla ortaya koyuyor. Bakan Ersoy, serginin bu yönüyle önemli bir boşluğu doldurduğunu belirtti.
Takiyyüddîn Râsıd: Döneminin en ileri bilim insanı
Ersoy, İstanbul Rasathanesi'nin kurucusu Takiyyüddîn Râsıd'ın gözlem yöntemleri, matematiksel hesaplamaları ve optik alanındaki kuramsal çalışmalarıyla döneminin dünya ölçeğindeki en ileri bilim insanları arasında yer aldığını vurguladı. Sergide yer alan nadide eserlerin, onun temsil ettiği ilmî çevrenin entelektüel derinliğini ve Osmanlı'nın bilim mirasını gözler önüne serdiğini ifade etti.
Bilimde özgüven yeniden inşa edildi
Türk-İslam medeniyetinin bilim tarihine yön veren büyük birikimine işaret eden Ersoy, "Biz, bugünün bilim dünyasının üzerinde yükseldiği bilgi ve icatların kâşifi ve mucidi olan, insanlığın ufkunu ilmin ışığıyla aydınlatan Türk-İslam medeniyetinin varisleriyiz" dedi. Takiyyüddîn Râsıd'ın bu büyük mirasın en önemli temsilcilerinden biri olduğunu vurgulayan Ersoy, uzun yıllar boyunca bu mirasın yeterince sahiplenilmediğini belirtti.
Ersoy, şöyle konuştu: "Takiyyüddîn Râsıd bu gerçeğin 16. yüzyıldaki simgesidir. Çok uzun yıllar boyu bu büyük mirasa sahip çıkılmamış olması, bilim ve teknoloji noktasında her şeyin Batı tarafından insanlığa kazandırıldığı gibi büyük bir yalanın çocuklarımıza eğitim diye dikte edilmesine sessiz kalınması bize çok pahalıya mal olmuştur. Ancak zihinleri boğan bu yalan ve yanlış seline, Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde 24 yıldır bir set çekilmiş; tarihine ve kültürüne sahip çıkan, bunlardan beslenen öz güveniyle her alanda öncülük ve özgünlük gömleğini yeniden üzerine giyen bir nesil ilim ve teknoloji meydanına çıkmıştır."
Türk bilim insanları başarılarını kanıtlıyor
Ersoy, Türkiye'nin bilim insanları, mühendisleri ve araştırmacılarının kendilerine fırsat sunulduğunda neleri başarabileceklerini çok net ortaya koyduklarını ve koymaya devam ettiklerini söyledi. Takiyyüddîn Râsıd'ın matematik, fizik, optik, mekanik ve tıp alanlarında önemli eserler verdiğini belirten Ersoy, özellikle astronomi alanında yeni gözlemlere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koyarak Sultan III. Murad'ın desteğiyle İstanbul Rasathanesi'ni kurduğunu ifade etti.
İstanbul Rasathanesi döneminin en ileri merkezi
Rasathanenin dönemin en ileri matematik ve astronomi aletleriyle donatıldığını kaydeden Ersoy, kısa süre faaliyet göstermesine rağmen kendi döneminde dünyadaki benzerleriyle her açıdan rekabet edebilecek önemli bir bilim merkezi olduğunu söyledi. Takiyyüddîn Râsıd'ın trigonometri, astronomi ve teknoloji alanındaki çalışmalarının bilim tarihi açısından büyük önem taşıdığına dikkat çeken Ersoy, geliştirdiği hassas astronomi saatleri, trigonometriye kazandırdığı yenilikler ve teknoloji alanında kaleme aldığı eserlerle hem Osmanlı hem de dünya bilim tarihine önemli katkılar sunduğunu dile getirdi.
Dünyanın en büyük yazma eser koleksiyonu
Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak yazma eser mirasının korunması ve gelecek nesillere aktarılması için yoğun çalışmalar yürüttüklerini belirten Ersoy, TÜYEK'in yaklaşık 800 bin yazma ve nadir matbu eserden oluşan dünyanın en büyük koleksiyonunu bilim insanlarının hizmetine sunduğunu kaydetti. Yazma eser restorasyon laboratuvarı, dijitalleştirme çalışmaları, yayın faaliyetleri ve uluslararası bilimsel organizasyonlarıyla TÜYEK'in alanında dünyanın öncü kurumlarından biri haline geldiğini ifade eden Ersoy, sergiler, sempozyumlar ve yayınlarla yalnızca eserleri değil, bu eserleri ortaya koyan medeniyet tasavvurunu da yaşattıklarını söyledi.
Ersoy, "Bizim derdimiz asla sadece göstermek değildir. Kalıcı bir öğrenme, bilinç ve farkındalık oluşturmak ve bunların sürekliliğini tesis etmektir" ifadelerini kullandı. Açılış konuşmalarının ardından Bakan Ersoy, beraberindeki heyetle birlikte sergiyi gezerek eserler hakkında yetkililerden bilgi aldı.
