Kahramanmaraş'ta Asrın Birlikteliği: Deprem Sonrası Yeniden Doğuş ve Dayanışma
Asrın depremi, asrın felaketi ve asrın inşaat seferberliği... Unutmadık, unutmayacağız. Derinden sarsıldık ama yıkılmadık, ayaktayız. Büyük acının yaşandığı coğrafyadayım. 6 Şubat 2023'te yaşanan yıkımın merkez üssü Kahramanmaraş'tayım. Küllerinden yeniden doğan Trabzon Caddesi'ndeyim, Pazarcık ilçesindeyim, Azerbaycan Mahallesi'ndeyim, Afşin'deyim. Devlet ve millet kaynaşmasının kanıtı olan metropol ilçe Onikişubat'tayım.
Konteyner Dostlukları ve Yeni Yaşamlar
Kahramanmaraş Valisi Mükerrem Ünlüer, öyle bir söz söylüyor ki gerçeğin ta kendisi: "Asrın birlikteliği." Asrın depreminden sonra yapılanlar dikkat çekici: 73 bin 956 konut, işyeri ve köy evi. Devam eden inşaatlar ve çalışmalar tam gaz sürüyor. Bazı konteyner evlerde yaşam devam ediyor. Vali Mükerrem Ünlüer, "Yaza kadar onlar da yeni evlerine kavuşacaklar" dedi.
Bu noktada önemli bir gözlem var. Sadece Kahramanmaraş'ta değil, deprem bölgesinde pek çok il ve ilçesinde de benzer durumlar yaşanıyor. Vali Mükerrem Ünlüer'e de söylediğimde gülmeye başladı, çünkü kendisi de aynı gözlemi yapmış. Konteyner mahallelerde derin komşuluklar ve dostluklar oluşmuş durumda. Hatta kız alıp vermeler bile var. Konteyner evde yaşamaya alışanlar, Vali Bey'e gelip şunu söylüyorlar: "Devletin bana vereceği konutta oğlum otursun veya kızım otursun. Ben konteyner evi sevdim, burada yaşamaya devam edeyim."
Büyük Türkiye'nin Dayanışma Ruhu
Hatay'dan Kahramanmaraş'a, Osmaniye'den Adıyaman'a, Malatya'dan Adana'ya yaklaşık 14 milyon insanımızı etkileyen büyük felaket. Deprem, 11 il, 124 ilçe, 6 bin 929 köy ve mahallede ağır hasara yol açtı. 53 bin 537 can kaybı ve 107 bin 213 yaralı ile sonuçlandı. Deprem bölgesindeki illerde ve ilçelerde:
- 350 çadır kent kuruldu, 645 bin çadır.
- 414 konteyner kent kuruldu, 215 bin 224 konteyner.
Bugün Kahramanmaraş'ta, bin 480 insanımızın can verdiği Ebrar Sitesi'nin bulunduğu yerdeyim. Devletimiz ve büyük Türkiyemiz, 775 bina yapmış, 5 katlı evler inşa ederek acılı hak sahiplerinin yaralarına merhem olmaya çalışıyor.
Toprak Aşkı ve Geri Dönüşler
Asrın depreminden sonra 3 milyon 549 bin 443 vatandaşımız AFAD koordinasyonu ile kara, hava ve deniz yoluyla tahliye edildi. Başka illerde hayırsever insanlarımızın evlerinde, otellerde, KYK yurtlarında, Millî Eğitim Bakanlığı'na ait yurtlarda, öğretmen evlerinde ve polis evlerinde misafir edildiler. Deprem bölgesinde çadır kentler, konteyner kentler kurulunca ve kalıcı konutlar yapılınca çoğu memleketlerine geri döndü.
Ancak gittikleri şehirlerde, Ankara'da, Antalya'da ve başka yerlerde kalanlar da var, iş kurmuşlar. Bu konuda Kahramanmaraş çok farklı. Vali Mükerrem Ünlüer şunları söyledi:
- Kahramanmaraş insanı doğduğu topraktan kopamıyor, dönüyor.
- Kahramanmaraşlı ünlü hikâye ve deneme yazarı Rasim Özdenören'in bir sözü çok önemli: "İnsanın yolu Maraş'tan tesadüfen geçmez, insan Maraş'a azmederek, isteyerek gelir. Maraş, geçiş yolları üzerindeki bir yer değil."
Gerçekten bu toprağın insanının Kahramanmaraş aşkı anlatılır gibi değil.
Ayağa Kalkan Tarih: Ulu Cami Restorasyonu
Kahramanmaraş'ın merkezinde, Kapalıçarşı ile Taş Medrese'nin bitişiğinde tarihi miras Ulu Cami bulunuyor. 1446 yılında Dulkadiroğlu Beyliği döneminde yapılan cami, yüzyıllara meydan okumuştu. Depremde ağır hasar alan caminin restorasyonu devam ediyor. Vali Mükerrem Ünlüer ve Büyükşehir Belediye Başkanı Fırat Gölgel, restorasyonu yakından takip ediyorlar.
Hedef, Vali Ünlüer'in dediği gibi: "Ramazan ortasına yetiştirmeye çalışıyoruz, Kadir gecesinden (15 Mart 2026 Pazar) önceye. Kahramanmaraşlı, Kadir gecesinde Ulu Cami'de namaz kılmak istiyor."
Birliktelik ve Ulusal Yas
Asrın depreminde deprem bölgesine 650 bin kişi göreve koştu, inanılmaz bir seferberlik yaşandı. Gönüllüler, sivil toplum örgütleri, yerel yönetimlerden koşup gelenler, yurdun her yerinden üniversite öğrencileri, depremzedelere su, ekmek, giyecek, ilaç taşıyanlar... Onlar Kahramanmaraş'a koşup gelen gönüllülerdi. Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde ameliyathaneye giden koridorun duvarına şunları yazmışlardı: "Yıkılmadık, birlikte ayaktayız." Bu birliktelik oldukça, bu ülkeyi yıkmak kimin haddine? İşte ispatı, deprem sonrasında küllerinden doğan şehirler.
Cumhuriyet döneminde ulusal yas ilan ettiğimiz, şanlı bayrağı yarıya kadar indirdiğimiz zamanlar oldu. 1938'de Büyük Atatürk'ü kaybettik, milletçe yas tuttuk. İsmet İnönü, Turgut Özal, Süleyman Demirel, Rauf Denktaş için milli yas ilan edildi. Soma maden faciası, 109 kişinin öldüğü Ankara garı saldırısı, 2016'da İstanbul-Atatürk Havalimanı saldırısı (45 can kaybı), Dolmabahçe polis noktasına saldırı (39 polis, 7 sivil can kaybı) için milli yas ilan edildi. Ve asrın depremi... 7 gün ulusal yas, 6-12 Şubat 2023.
Duraklı Camii ve Diğer İbadethaneler
Kahramanmaraş merkezde, ilçelerde ve kırsalda deprem, 300 camiyi yıktı. Cemevleri var, yıkılan ve ağır hasarlı olanlar. Dernekler, hayırseverler, Diyanet ve iş dünyası 125 cami yapmış durumda. Diğer camilerin, Elbistan'daki, Nurhak'taki ve diğer yerlerdeki cemevlerinin bir an önce yapılmasına çalışılıyor.
1806'da Zülkadirzade Ali Bey tarafından yaptırılan Duraklı Camii, depremde ağır hasar almıştı. Metropol ilçe Dulkadiroğlu'nda, Duraklı Mahallesi'ndeki caminin restorasyonu tamamlanmış ve ibadete açılmış. Minaresinde şanlı bayrağımız dalgalanıyor.
Hafta Boyunca Buralardayız
Kahramanmaraş, Osmaniye, Hatay, Elbistan, Pazarcık, Nurhak, Düziçi, Kadirli, Antakya, Reyhanlı, Defne... Bu hafta bu coğrafyadayız, depremin sarstığı ve yaraların sarıldığı topraklarda. Yarın madalyalı şehir Kahramanmaraş'tan notlara devam edeceğiz.
