Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), resmi internet sitesindeki 'Özel Koleksiyon' bölümüne yeni bir tarihi belge ekledi. Belgeler kısmında yayımlanan bu yeni istihbarat raporu, ünlü İngiliz ajanı 'Arabistanlı Lawrence' olarak bilinen Thomas Edward Lawrence'ın faaliyetlerine ışık tutuyor.
1929 Tarihli Tarihi İstihbarat Yazısı
23 Eylül 1929 tarihli belge, Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti tarafından hazırlanmış. Yazı, Büyük Erkan-ı Harbiyye Reisliği, Dahiliye ve Hariciye Vekaletleri'ne gönderilmiş. Belgede, Lawrence'ın asker üniformalı bir fotoğrafı da yer alıyor.
Raporda, Lawrence'ın Mısır, Suriye ve Irak bölgelerinde kıyafet değiştirerek ve farklı isimler kullanarak yürüttüğü faaliyetler detaylandırılıyor. Kahire'deki bir Mason kulübünden alınan ve teyit edilmiş bilgilere dayandırılan rapor, çarpıcı iddialar içeriyor.
Lawrence'ın Kimlik Değiştirme Operasyonları
Belgeye göre, İngiliz istihbarat servisinin meşhur casusu Miralay (Albay) Lawrence, iki ay kadar önce Mısır'da 'Şeyh Aptullah' takma adıyla bulunduktan sonra Suriye ve Irak'a geçti. Lawrence'ın, geçen ağustos ayında ansızın Kudüs'e geldiği ve o sıralarda Sudan'ın Hartum şehrinde olduğu tespit edilmişti.
Kudüs'te bulunduğu süre zarfında Lawrence'ın bazen Müslüman hocası kıyafetinde ve 'Şeyh Aptullah' adıyla, bazen de Amerikalı Musevi hahamı kılığında ve 'Yakos İskinazi' ismiyle hareket ettiği belirtiliyor. Ajanın, Burak-ı Şerif (Ağlama Duvarı) civarına gelerek bölgedeki Müslüman ve Yahudilere zehirli telkinlerde bulunduğu ve heyecan yarattığı, birçok kişinin ifadesiyle doğrulandığı kaydediliyor.
İngiliz Politikasına İlişkin Değerlendirmeler
Rapor, dönemin İngiliz politikasına dair önemli yorumlar da içeriyor. İstihbarat servis merkezi ve emperyalist teşkilatın başındaki işçi partisinin siyasetinden memnun olmadığı ifade ediliyor. Başbakan MacDonald'ın Mısır'dan sonra Filistin'e bağımsızlık verme tasavvurunun uygulamaya konulmadan önce, Filistin'de bir ihtilal çıkarılarak halkın bağımsızlığa layık olmadığının gösterilmek istendiği iddia ediliyor.
Lawrence'ın Sudan bölgesine gitmiş olmasının da dikkat çekici maksatlar ve esrarengiz tertibatla alakalı olduğu vurgulanıyor. Belgede, İngiliz istihbarat teşkilatının, bu itilaf projesinin Mısır milletine sunulduğu bir sırada, Mısır'da karışıklıklar çıkararak Mısır'ın henüz bu lütfa layık olmadığını ispatlamayı planladığı öne sürülüyor.
Bu şekilde, İngiliz parlamentosunda MacDonald kabinesini zayıf bir duruma düşürerek, eskiden olduğu gibi Mısır'ın sinesine bağdaş kurup oturmayı hedefledikleri belirtiliyor. Mısır'da karışıklık yaratmak için en uygun vasatın o sırada Sudan olduğu, çünkü Sudan'da yalnızca İngiliz idaresinin bulunduğu ve bölgenin sürekli Mısır'la temas halinde olduğu kaydediliyor.
Sonuç olarak, Sudan'da Mısır'a yönelik bir suikastın hazırlanması ve talimli ajanların Mısır'a sokularak menfi propaganda ve tahribat yapılmasının çok basit bir iş olduğu değerlendirmesi yapılıyor.
Tarihe Işık Tutan Bir Kayıt
MİT arşivinden çıkan bu belge, 20. yüzyılın başlarındaki karmaşık istihbarat savaşlarını ve bölgesel politik manevraları anlamak açısından büyük önem taşıyor. 'Arabistanlı Lawrence' efsanesinin perde arkasındaki bazı operasyonel detayları resmi bir Türk istihbarat belgesiyle gözler önüne seriyor. Belgeler bölümünün güncellenmesi, tarih araştırmacıları ve istihbarat tarihine ilgi duyanlar için değerli bir kaynak sunmaya devam ediyor.
