Çalışan anneleri yakından ilgilendiren yeni doğum izni düzenlemesinde kritik tarih yaklaşıyor. Annelik iznini 24 haftaya yükselten yasa kapsamında daha önce izni sona ermiş çalışanlara da 8 haftalık ek izin hakkı verildi. Ancak bu haktan yararlanabilmek için tanınan başvuru süresi cuma günü sona erecek. Yeni düzenlemeyle birlikte ek izin şartları, işverenin yükümlülükleri ve SGK ödeme detayları merak konusu oldu. İşte ek doğum izni son gelişmeler...
Ek Doğum İzni Başvurusu İçin Son Tarih Ne Zaman?
Ek doğum izni hakkından, 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren 24 haftalık süreyi tamamlamamış kişiler yararlanacak. Bu kişilere, ek doğum izninden yararlanmak için 10 iş günü süre tanındı. Bu süre 15 Mayıs Cuma günü sona erecek. Buna göre, 15 Ekim 2025 tarihinden itibaren doğum yapmış işçi, memur, kamudaki sözleşmeli personel ve Türk Silahlı Kuvvetler personeli anneler 8 haftalık ek doğum izni için 15 Mayıs Cuma gününe kadar başvuru yapabilecekler.
İşveren Ek Doğum İzni Başvurusunu Reddedebilir Mi?
Ek doğum izni başvuruları geçen hafta pazartesi günü başladı. Bazı işverenlerin ek doğum izni başvurularına olumsuz cevap verdiklerine dair iddialar dile getiriliyor. Doğum izni ile doğum sonrası yarım gün ücretsiz izin ve 6 aya kadar ücretsiz izin hakları İş Kanununun 74’üncü maddesinde düzenlenir. Bu madde hükümleri iş sözleşmesi ile çalışan ve İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçi için uygulanır. Söz konusu maddede doğum izni ve doğum sonrası diğer izinler emredici niteliktedir. İşverenin izni kullandırmama yetkisi bulunmamaktadır. Kanunun açık hükmüne rağmen işveren ek doğum izni başvurusunu reddederse işçi iş sözleşmesini haklı fesih yaparak kıdem tazminatını almak suretiyle işten ayrılabilir. Ayrıca, böyle bir muamele ile karşılaşan işçi işveren hakkında manevi tazminat davası da açabilir.
Kim Ne Kadar Doğum İzni Kullanabilecek?
Yeni düzenleme uyarınca normal doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta süreyle doğum izni verilecek. Çoğul gebelik halinde doğumdan önceki süreye iki hafta eklenir. Çoğul gebelik yapanların toplam izin süresi yeni kanunla 18 haftadan 26 haftaya çıktı. Annenin sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onay vermesi halinde doğumdan önceki iki haftaya kadar çalışmaya devam edilebilecek. Daha önce doktor izniyle çalışılabilecek süre doğumdan önce 3 hafta ile sınırlıydı. Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü halinde, doğum sonrası kullanılamayan izin süreleri babaya kullandırılır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinen kişiye çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta izin kullandırılır. Bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya münferit olarak koruyucu aile olan işçiye de çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren on gün ücretsiz izin verilir.
Yarım Çalışma İzni
Doğum izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla anneye birinci doğumda 60 gün, ikinci doğumda 120 gün, sonraki doğumlarda ise 180 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğum halinde bu sürelere 30’ar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması halinde bu süre 360 gün olarak uygulanır. İsteği halinde kadın işçilere 24 haftalık doğum izni süresinin bitiminden veya çoğul gebelik halinde 26 haftalık süreden sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. Kadın işçiler, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde 1,5 saat süt izni kullanır. Söz konusu izinlerin hepsi kanunun emredici hükümlerindendir. Tamamen işçinin isteğine bağlıdır. İşverenin reddetme hakkı bulunmamaktadır.
Memur ve İşçinin Babalık İzni Eşitlendi
Yeni kanun, işçi ve memurların babalık iznini eşitledi. İşçilerin 5 gün olan babalık izni süresi memurlarda olduğu gibi 10 güne çıkartıldı.
İşçiye Doğum İzninde SGK’dan İş Göremezlik Ödeneği
Doğum izni sırasında memurlar fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç mali hakları ile sosyal yardımları dahil maaşlarını kurumlarından almaya devam ederler. Maaşlarında önemli bir fark yaşamazlar. İşçilere ise doğum izni süresince Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından iş göremezlik ödeneği verilir. Halk arasında rapor parası olarak adlandırılan iş göremezlik ödeneği, son 12 aylık ortalama prime esas kazancının 3’te 2’si oranında ödenir. Ancak, işçinin son 12 aylık ücreti ne olursa olsun 2026 yılında ödenecek 1 günlük iş göremezlik ödeneği 734 TL’den, 30 gün için verilecek ödenek ise 22.020 TL’den az olamaz. On günlük babalık izni süresince işçinin ücreti işverence ödenir. İş yerinde yol ve yemek yardımı gibi fiili çalışmaya bağlı ödemeler hariç normal ücretini almaya devam eder.
