Yunanistan Donanması'nın en eski platformlarından biri olan Type 209/1200 sınıfı 'Poseidon' denizaltısı, uzun ve maliyetli bir bakım sürecinin hemen ardından hizmet dışı bırakıldı. 18 ay süren bakım ve onarım çalışmaları için yaklaşık 1 milyon avro harcanmıştı. Ancak bu yatırım, denizaltının operasyonel filodan çıkarılması kararıyla adeta boşa gitmiş oldu.
Bakım Sonrası Şaşırtan Karar
Denizaltının operasyonel ömrünü uzatmak amacıyla Girit Deniz Üssü'nde kapsamlı bir bakım programına alındığı biliniyordu. Süreç, Yunan Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın düzenli bilgilendirmeleriyle ilerliyordu. Fakat, çalışmalar tamamlanmadan önce Deniz Kuvvetleri Yüksek Konseyi tarafından alınan ve Milli Savunma Bakanlığı'nın siyasi liderliği tarafından onaylanan bir kararla, Poseidon'un hizmetten çıkarılmasına karar verildi.
Bu durum, özellikle Avrupa Birliği'nin SAFE (Avrupa Savunma Fonu) düzenlemesi kapsamında ayrılan kaynakların kullanımına dair soru işaretlerini beraberinde getirdi. Bakım için ödenek ayrılan bir askeri platformun kısa süre sonra emekliye ayrılması, savunma projelerinde kaynak israfı olduğu yönünde eleştirilere yol açtı.
Parlamento Gündemine Taşındı
Konu, PASOK-KİNAL milletvekili Mihalis Katrinis tarafından Milli Savunma Bakanı Nikolaos Dendias'a yöneltilen bir soru önergesiyle parlamentoya taşındı. Katrinis, kararın gerekçelerinin netleştirilmesini talep etti.
Soru önergesinde, Yunan Donanması envanterinde toplam 9 denizaltı bulunduğu (4'ü Type 214, 4'ü Type 209) hatırlatılarak, Poseidon'a yapılan yatırımın neden boşa çıktığı sorgulandı. Katrinis'in bakanlığa yönelttiği bazı kritik sorular şunlar oldu:
- Bakım ve onarım için bugüne kadar toplam ne kadar kamu kaynağı harcandı?
- Hizmet dışı bırakma kararı, 1993/21 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne uygun mu?
- Karar, sürecin hangi aşamasında alındı?
- Denizaltı hizmet dışı bırakıldığı halde neden 'denize elverişli' kabul edilerek Girit'ten Salamis Üssü'ne sevk edildi?
- Poseidon'un ardından başka denizaltılar için de benzer bir süreç planlanıyor mu?
- Denizaltının yabancı bir ülkeye satılma veya devredilme ihtimali var mı?
SAFE Programı ve Yunanistan'ın Savunma Yatırımları
Tartışmanın bir diğer boyutu, AB'nin SAFE programı kapsamındaki fonların kullanımı. Program, Avrupa savunmasını güçlendirmeyi ve üye ülkelere finansman sağlamayı hedefliyor. Yunanistan, ilk aşamada 30 savunma programı için 2,9 milyar avroyu aşan bir taleple başvurmuştu.
Ancak süreç revize edildi ve 2025 sonuna kadar öncelik verilecek 6 savunma programı belirlendi. Bu yeni paketin büyüklüğünün, Avrupa Komisyonu'nun ilk tahsisatı olan 787 milyon avroyu aşarak yaklaşık 815 milyon avroya ulaştığı bildirildi. SAFE kuralları, projelerin en az iki AB ülkesi tarafından desteklenmesini ve yerli savunma sanayisinin sürece dahil edilmesini şart koşuyor.
Poseidon denizaltısı vakası, bu tür fonların kullanımında şeffaflık ve hesap verilebilirliğin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Yunan parlamentosundan gelecek yanıtlar, hem askeri süreçlerin işleyişine hem de savunma bütçesinin etkin kullanımına dair önemli ipuçları sağlayacak.
