Tavşan Adası: Marmara'nın Yaşam Umudu
Marmara Denizi'nin eşsiz ekolojik yapısı, iklim değişikliği, trol balıkçılığı ve endüstriyel atıklar gibi ciddi tehditler altında bulunuyor. Ancak Bostancı açıklarındaki Tavşan Adası, bölgenin hâlâ yaşam dolu olduğunu kanıtlayan bir umut ışığı olarak öne çıkıyor.
Koruma Kararları ve Sivil Toplum İş Birliği
2021 yılında Cumhurbaşkanlığı kararıyla "Kesin Korunacak Hassas Alan" ilan edilen Tavşan Adası, geçen yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından da II. Derece Doğal Sit Alanı ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edildi. Bu koruma statüleri, adanın geleceği için kritik önem taşıyor.
Deniz Yaşamını Koruma Derneği (DYKD) ve Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF Türkiye), adanın doğal yaşamının sürdürülebilirliği için uzun süredir ortak çalışmalar yürütüyor. DYKD Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı, "Tavşan Adası bizim için, Marmara Denizi'nin iyileşebileceğini herkese gösteren emekle ve sabırla büyüttüğümüz canlı bir kanıt" ifadelerini kullanıyor.
Ekosistem Restorasyonu ve Bilimsel Çalışmalar
WWF-Türkiye Genel Müdürü Ömür Kula, bölgenin sadece bir av alanı değil, yaşam alanı olduğunun altını çiziyor. Kula, "Bu işe 2015 yılından beri baş koymuş bir ekip var burada. Ekosistemi yeniden ayağa kaldırdılar. 'Marmara denizinde yaşam artık mümkün değil' deniliyordu. Artık mümkün olduğu bu çalışmalarla ortaya konuldu" diye ekliyor.
Restorasyon çalışmaları kapsamında 650 kök mercan aktif onarıcı restorasyon ile yeniden hayata tutunduruldu. Volkan Narcı, adayı "anneanne sandığı" olarak nitelendirerek, "Su altı kameralarıyla gözlediğimiz bir çölü 10 yılda yavaş yavaş bir vahaya çevirdik" açıklamasını yapıyor.
Tehditler ve Koruma Mekanizmaları
Ömür Kula, adanın karşı karşıya olduğu riskleri şöyle sıralıyor:
- İnsan müdahalesi
- Etraftaki tekneler
- Balıkçılık ve avlanma faaliyetleri
Kula, "Kesin Korunacak Hassas Alan ilanı güçlü bir hukuki çerçeve sağlar; ancak tek başına etkili koruma sağlayamaz. Bilimsel izleme, zonlama, denetim ve yaptırım mekanizmaları, yerel paydaş katılımlı yönetişim, sürdürülebilir finansman mekanizmalarını içeren bir yönetim modeli ile desteklenmeli" uyarısında bulunuyor.
Biyolojik Çeşitlilik ve Bilimsel Değer
Tavşan Adası'nın koruması sadece mercanlarla sınırlı değil. Bölge:
- Çeşitli kuş türlerine ev sahipliği yapıyor
- Farklı balık türleri için üreme ve gelişim alanı oluşturuyor
- Genç balık popülasyonları için kritik öneme sahip
- Bilimsel laboratuvar niteliği taşıyor
Volkan Narcı, Marmara Denizi'nin iki katmanlı yapısı sayesinde Akdeniz endemiği sarı gorgonların (Eunicella cavolini) 28-30 metre derinlikte görülebildiğini belirterek, "Biz bunları ekerek dünyada aslında bir ilke imza atıyoruz" diye ekliyor.
Gönüllü Çalışanların Motivasyonu
Deniz Yaşamını Koruma Derneği'nin ranger ekibinde görev alan dalgıçlar, çalışmalarını büyük bir tutkuyla sürdürüyor. Engin Ege Gençer, "Gelirden ziyade gönüllü olarak severek yaptığımız bir iş bu. Denizleri korumaktan, sudaki yaşamın gelişimine tanıklık etmekten büyük keyif alıyorum" ifadelerini kullanıyor.
Yeşim Ayar ise ODTÜ'deki akademik geçmişini sahada sürdürmenin mutluluğunu yaşıyor: "Akademik alanda olmayı tabii ki de seviyordum ama sahada olup yaptığım işin birebir etkisini görmek de istiyordum. Bu işte de zaten onu görebildiğim için aşırı mutluyum. Hobimle işimi birleştiren bir iş yaptığım için aşırı mutluyum."
Tavşan Adası, Marmara Denizi'nin geleceği için umut verici bir örnek olarak, sivil toplum kuruluşlarının iş birliği ve kararlı çalışmaları sayesinde korunmaya devam ediyor.
