Endonezya, Hollanda sömürge döneminden kalma ve modern toplum değerleriyle uyuşmadığı gerekçesiyle eleştirilen ceza hukukunu geride bırakarak tarihi bir reforma imza attı. Parlamentonun 2022'de onayladığı 345 sayfalık yeni "Endonezya Ceza Kanunu" bugün itibarıyla resmen uygulanmaya başladı.
Yeni Ceza Kanununun Temel Özellikleri ve Tartışmalar
Uzun yıllar süren çalışmaların ardından hayata geçirilen yeni kanun, ceza adalet sistemine felsefi bir değişim getiriyor. Endonezya Hukuk ve İnsan Hakları Bakan Yardımcısı Edward Hiariej, yeni düzenlemenin sadece cezalandırmaya değil, hasarın onarılmasına ve toplumsal entegrasyonun yeniden sağlanmasına öncelik verdiğini açıkladı. Ancak bu reformist söyleme rağmen, kanunun bazı maddeleri insan hakları örgütlerinin sert eleştirilerine hedef oluyor.
Yeni Suçlar ve Getirilen Cezalar
Kanun, hem yerli halk hem de yabancılar için evlilik dışı birlikteliği (zinayı) suç olarak tanımlıyor. Zina için bir yıla kadar, birlikte yaşama için ise altı aya kadar hapis cezası öngörülüyor. Ancak bu davalar, yalnızca eş, ebeveyn veya çocukların şikayeti üzerine işleme alınacak.
Bir diğer dikkat çeken düzenleme ise devlet kurumlarına yönelik korumalar. Görevdeki cumhurbaşkanı ve yardımcısına, devlet kurumlarına ve milli ideolojiye hakaret suç sayılarak cezai yaptırımlara tabi tutulacak. Ayrıca, "Marksist-Leninist örgütlerle ilişki kurmaya" on yıla kadar, "komünist ideolojiyi yaymaya" ise dört yıla kadar hapis cezası getiriliyor.
Kanun, kürtaj konusunda ise belirli şartlarla sınırlı bir izin tanıyor. Fetüsün on iki haftalıktan küçük olması ve yaşamı tehdit eden tıbbi durumlar veya tecavüz sonucu oluşan gebelikler halinde kürtaja izin veriliyor.
Uzun Süren Reform Süreci ve Geçmiş Protestolar
Dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusuna sahip ülkesi Endonezya, sömürge döneminden kalma ceza yasasını değiştirmek için uzun yıllardır çaba gösteriyordu. 2019 yılında parlamentoya sunulan bir önceki değişiklik teklifi, evlilik dışı birliktelik, devlet başkanına hakaret ve yolsuzlukla ilgili maddeleri içeriyordu ve ülke çapında büyük protestolara yol açmıştı.
On binlerce kişinin sokaklara döküldüğü o protestoların ardından, dönemin Cumhurbaşkanı Joko Widodo, değişikliğin parlamentoda oylanmasının ertelenmesini talep etmişti. Bugün yürürlüğe giren kanun, bu tartışmalı sürecin nihai sonucu olarak kayıtlara geçti.
Yeni Endonezya Ceza Kanunu, ülkenin hukuki mirasından kopuşunu simgelerken, getirdiği bazı maddelerle de uluslararası gözlemciler ve insan hakları savunucuları nezdinde tartışma konusu olmaya devam edecek gibi görünüyor.
