KVKK'den hasar danışmanlık şebekelerine karşı emsal karar
Kişisel Verileri Koruma Kurulu (KVKK), son dönemde fahiş artış gösteren ve vatandaşların acı günlerinden haksız kazanç devşirmeyi amaçlayan 'hasar danışmanlık' adı altındaki illegal şebekelere karşı emsal niteliğinde bir ilke kararı aldı. Kurula intikal eden çok sayıda şikayet ve ihbarı inceleyen Kurul, kaza geçiren vatandaşların anayasal koruma altındaki kişisel verilerinin kanunsuz yollarla ele geçirildiğini tespit etti.
Korkutma ve ısrarlı aramalarla vekalet topluyorlardı
İhbarlar sonrası, hasar danışmanlık şirketlerinin avukatlar ya da baro kaydı bulunmadığı halde kendini avukat olarak tanıtan yetkisiz kişilerle çalıştığı ortaya çıktı. Bu kişiler, iş ve trafik kazası mağdurlarının rızası dışında doğrudan iletişim kuruyor, ağır travma veya tedavi sürecindeki kazazedelere yüksek tazminat vaatlerinde bulunarak vekaletname talep ediyor. Mağdurların 'Kaza bilgilerimizi ve telefonumuzu nereden buldunuz?' sorusuna tatmin edici yanıt veremiyorlar.
Korku ve şantaj şebekesi
Kimi durumlarda 'hak kaybı yaşarsınız' tehditleriyle ısrarlı aramalar yapılıyor, mağdurlar korkutuluyor. Bazen de mağdurların izni, bilgisi ya da talimatı olmadan adlarına gizlice resmi işlemler yürütülüyor. Yapılan ihbarlar neticesinde bu durum KVKK'nın radarına takıldı. Teknik ve hukuki incelemeler, bu kişilerin kaza sonrası kimlik, iletişim bilgileri ve kaza tespit tutanağı gibi resmi evraklara farklı yasa dışı kanallardan organize şekilde erişebildiğini ortaya koydu.
Aracılık faaliyeti 'hükümsüz'
Avukatlık Kanunu uyarınca yalnız avukatlar tarafından yürütülebilecek işlerin sınırları bellidir. İlgili kanun, aracılık faaliyetini kesin bir dille yasaklıyor ve cezai yaptırıma bağlıyor. Sigortacılık Kanunu'na göre de tazminat alacakları sadece hak sahibine ya da doğrudan avukatına ödenebiliyor. Bu hakların başka kişi veya danışmanlık firmalarına devri hukuken imkansız. Kanunlara aykırı yapılan her türlü sözleşme, Türk Borçlar Kanunu uyarınca kesin olarak hükümsüz sayılıyor.
Savcılıklara suç duyurusu
Kanuna göre, hasar danışmanlık şirketi veya benzeri isimlerle faaliyet gösteren oluşumlar ancak doğrudan ya da dolaylı olarak gerçek avukatlar eliyle yasal sınırlar dahilinde çalışabiliyor. İhbarlara konu olan aksi uygulamalar açıkça kanun dışı. KVKK, kaza mağdurlarının verilerini yetkisizce işleyen bu yapıların eylemlerinin 'Verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme' suçunun 'nitelikli hali' olarak nitelendirileceğini belirtti. Bu kapsamda, mevzuata aykırı veri işleme faaliyeti yürüten kişi ve şirketler hakkında Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak. İdari yönden konu ilgili Bakanlıklara ve baro başkanlıklarına iletilecek. Ayrıca yetki sınırlarını aşan sigorta eksperleri veya avukatlık ortaklıklarının tespiti halinde vatandaşlar Kurul'a doğrudan şikayette bulunabilecek.
Sigorta eksperlerine sıkı takip
Sigorta eksperlerinin veri işleme süreçlerine de sıkı düzenleme getirildi. Eksperler sadece hasar tespiti ve raporlama gibi yasal görev sınırları içinde veri işleyebilecek. Sır saklama yükümlülüğünü ihlal ederek verileri üçüncü kişilere aktarmaları durumunda cezai sorumluluk altına girecekler.
Tüm veriler mercek altında
Sağlık kuruluşları, emniyet birimleri, sigorta şirketleri ve oto onarım merkezleri gibi kaza mağdurlarının verilerini sistemlerinde barındıran tüm 'veri sorumlularına' ciddi yükümlülükler getirildi. Veri sorumlusu kuruluşların çalışanlarına düzenli eğitim vermesi, verilere erişimde 'asgari yetki prensibini' uygulayarak rol tabanlı kontroller ve dijital takip mekanizmaları kurması zorunlu kılındı.
Ağır yaptırımlar yolda
KVKK'nın oy birliğiyle aldığı karar çerçevesinde, bu önlemleri almayarak kişisel verilerin sızmasına zemin hazırlayan ve ilke kararına aykırı hareket eden kurumlar hakkında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında en ağır idari yaptırımlar uygulanacak.
