Galatasaray ile Fenerbahçe arasındaki 117 yıllık rekabet, Türk spor tarihine damga vuran birçok ilginç olaya sahne oldu. Sarı-kırmızılılar ile sarı-lacivertliler, yarın RAMS Park'ta 406. kez karşı karşıya gelecek. Trendyol Süper Lig'in 31. haftasındaki bu dev mücadele öncesinde, iki efsanevi kulübün geçmişindeki dikkat çekici anıları derledik.
İlk gol ve ilk galibiyet
Rekabetin ilk golü, Galatasaraylı Emin Bülent Serdaroğlu tarafından atıldı. 17 Ocak 1909'da "Papazın Çayırı" olarak bilinen sahada oynanan ilk maçı Galatasaray 2-0 kazandı ve ilk 7 maçta kalesinde gol görmedi. Fenerbahçe ise ilk galibiyetini 8. randevuda elde etti; 4 Ocak 1914'teki İstanbul Ligi maçını 4-2 kazanarak yaklaşık 5 yıllık suskunluğa son verdi. Sarı-lacivertlilerin ilk golünü Hasan Kamil Sporel kaydetti.
Bir dakikalık derbi
7 Nisan 2024'te Şanlıurfa 11 Nisan Stadı'nda oynanan TFF Süper Kupa maçı, sadece bir dakika sürdü. Fenerbahçe 19 Yaş Altı Takımı'yla sahaya çıkarken, Galatasaray tam kadroyla mücadele etti. Mauro Icardi'nin 1. dakikada attığı golün ardından Fenerbahçe yönetimi oyuncularını sahadan çekti ve karşılaşma hükmen 3-0 Galatasaray lehine tescil edildi.
En az ve en çok seyirci
En az seyircili maç, 17 Kasım 1922'de İttihat Sahası'nda sağanak yağmur altında oynandı. Hakem Fethi Tahsin Başaran'ın şemsiyeyle yönettiği maçı sadece 14 kişi izledi. En kalabalık seyirci ise 21 Eylül 2003'te Atatürk Olimpiyat Stadı'ndaki lig maçında 70 bin 125 kişiyle rekor kırdı.
Rekabetin golcüleri
En golcü isim, Fenerbahçeli Zeki Rıza Sporel oldu. Sporel, 42 maçta 27 gol atarken, onu 24 golle Alaattin Baydar takip etti. Lefter Küçükandonyadis'in 20, Metin Oktay'ın 19 golü bulunuyor. İki takımda da oynayan Tanju Çolak ise toplam 22 gole imza attı (14'ü Galatasaray, 8'i Fenerbahçe formasıyla). Lig maçlarında Metin Oktay 9, Aykut Kocaman 8 golle takımlarının en golcü oyuncuları oldu.
Turgay Şeren'in rekoru
Merhum kaleci Turgay Şeren, Galatasaray kalesini 55 kez koruyarak rekabette en çok forma giyen futbolcu unvanını elinde bulunduruyor.
Özlem dolu yıllar
Fenerbahçe, 20 Kasım 1949'daki galibiyetin ardından üst üste 11 maç kazanamadı ve 22 Şubat 1953'te 1-0'lık skorla rakibini yenebildi. Galatasaray ise 17 Mayıs 1942'deki 3-1'lik galibiyetten sonra tam 18 maç kazanamadı ve 1 Aralık 1946'da 1-0'lık sonuçla galibiyet hasretine son verdi.
19 ayrı stat
İki takım, 405 maçlık rekabette İstanbul İnönü, Ali Sami Yen, Fenerbahçe, Taksim, Şeref, Ankara 19 Mayıs, Atatürk Olimpiyat, İzmir Atatürk, Ankaragücü, RAMS Park, Erzurum Kazım Karabekir, Offenbach, Frankfurt, Köln, Borussia Park, Kayseri Kadir Has, Manisa 19 Mayıs, Antalya ve Şanlıurfa 11 Nisan olmak üzere 19 farklı statta karşılaştı.
İki takımda da oynayanlar
Birçok oyuncu her iki takımın formasını giydi. Son dönemde bu isimler arasında Raşit Çetiner, Tanju Çolak, Sergen Yalçın, Emre Belözoğlu, Caner Erkin, Burak Yılmaz, Michy Batshuayi ve Kerem Aktürkoğlu gibi futbolcular yer alıyor.
Bir maçta dörder gol
Galatasaraylı Celal İbrahim, Cemil Gürgen ve Metin Oktay ile Fenerbahçeli Zeki Rıza Sporel, bir maçta rakip filelere 4 gol atma başarısını gösterdi.
En çok görülen sonuç: 1-0
405 maçta en sık rastlanan skor 75 kezle 1-0 olurken, 2-1'lik sonuç 50 kez kaydedildi.
En farklı skorlu maçlar
Galatasaray, 12 Şubat 1911'de İstanbul Ligi'nde rakibini 7-0 yenerek en farklı galibiyeti elde etti. Fenerbahçe ise 6 Kasım 2002'de Kadıköy'de 6-0 kazanarak lig maçlarındaki en farklı skoru elde etti.
En gollü maçlar
5 Haziran 1983'te Ali Sami Yen Stadı'ndaki lig maçı ve 7 Şubat 2001'deki Türkiye Kupası yarı finali 4-4 berabere sonuçlandı.
Yarıda kalan maç ve tarihi kavga
23 Şubat 1934'te Taksim Stadı'ndaki İstanbul Ligi maçı, futbolcular arasında çıkan kavga nedeniyle 60. dakikada tatil edildi. Olaylara seyirciler de katılınca, Mıntıka Futbol Heyeti 17 futbolcuya uzun süreli ceza verdi. Bu durumdan en kârlı çıkan Beşiktaş, sezonu şampiyon tamamladı.
Yabancı hakemler
Rekabette Çek, İngiliz, Yunan, İtalyan, Avusturyalı, Alman, İsviçreli, Rumen, Macar, Yugoslav, Belçikalı ve Bulgar hakemler görev yaptı. Geçen sezonun ikinci yarısındaki derbiyi Sloven hakem Slavko Vincic yönetti.
İlginç notlar
Galatasaraylı Bahri Altıntabak, Fenerbahçeli Şeref Has ve Nezihi Tosuncuk, hem kendi kalesine hem de rakip kaleye gol atan oyuncular oldu. Rekabette takım değiştiren kaptanlar arasında Naci Erdem (Fenerbahçe'den Galatasaray'a) ve Mehmet Oğuz (Galatasaray'dan Fenerbahçe'ye) yer alıyor.
Centilmenlik örnekleri
Fenerbahçe Başkaptanı Galip Kulaksızoğlu, bir derbi öncesi Galatasaray'a eksik kadroyla oynamak istemediklerini bildirerek maçın ertelenmesini önerdi. Galatasaray bu öneriyi kabul etti ve 20 Ekim 1914'teki erteleme maçını 6-1 kazandı. 17 Kasım 1922'de ise yine Kulaksızoğlu, sahanın kötü durumu nedeniyle erteleme teklifinde bulundu; Galatasaray Başkaptanı Necip Şahin "Anamız bizi bugün için doğurdu" diyerek maça çıktı ve Fenerbahçe 3-0 galip geldi.
Rekabetin ilk yıllarında iki takım sporcuları ortak bir ev kiralıyor, geceleri bir araya gelip sohbet ediyordu. 1912 yılında kulüp başkanları Ali Sami Yen ve Hulusi Bey, yabancılara karşı ortak takım kurma konusunda anlaştı ve tüzük hazırladı.
23 Ocak 1925'teki Vatan Gazetesi Kupası maçında, Fenerbahçe lehine verilen penaltı öncesinde stadın balkonu çöktü. Bunun üzerine Fenerbahçeli Cafer Çağatay, penaltıyı bilerek kaleciye teslim etti. 1934 yılında iki kulüp, yabancı takımlarla oynadıkları maçların ardından "Fenerbahçe-Galatasaray Karması" adıyla karma takım kurdu ve forması lacivert, sarı ve kırmızı renklerden oluştu.
Galatasaray'ın merhum başkanı Özhan Canaydın, 6 Kasım 2002'de Kadıköy'de 6-0 mağlup oldukları maçta, Fenerbahçe'nin gollerini alkışlayarak centilmenlik dersi verdi. Bu davranışıyla Dünya Fair Play Konseyi'nden 2002 Dünya Fair Play Ödülü ve TMOK Fair Play Sportif Davranış Ödülü'nü kazandı.
