Kadın Hakemlere Şaşırmayı Bırakın, Normalleşmeli
Türk futbolunda kadın hakemliğinin öncüsü Lale Orta, bayramda SABAH Spor’un konuğu oldu ve önemli açıklamalarda bulundu. Orta, 1999 yılında en üst düzey profesyonel erkek takımları arasındaki bir maçta düdük çalarak dünyada bunu yapan ilk kadın hakem olduğunu belirtti. O dönemde üstlendiği misyon ve vizyonun, günümüzden çok daha ağır olduğunu ifade etti.
22 Yıl Sonra Bir İlk Daha
Lale Orta, kendisinden 22 yıl sonra Asen Albayrak'ın bir kadın hakem olarak Süper Lig'de maç yönettiğini hatırlatarak, "Kararlı duruşu, cesareti ve formuyla geçer not aldı. Hakemlikte cinsiyeti bırakalım. Bu konu normalleşmeli" dedi. Orta, sadece Süper Lig'de görev alan ilk kadın hakem olarak değil, geçmişte Merkez Hakem Kurulu Başkanlığı yaparak yönetim alanında da çığır açtı.
Dünyada Yapılmayanı İlk Ben Yaptım
Orta, 1990 yılında Galatasaray-Sarıyer karşılaşmasında yardımcı hakem olarak görev yaptığını ve Türkiye'de ve dünyada ilk kez en üst düzey profesyonel erkek takımları arasındaki bir maçta kadın hakem olarak görev aldığını söyledi. Hakem olarak ise 1999 yılında Sakarya-Ankaragücü maçında görev aldığını ve bu maçın da hem dünyada hem de Türkiye'de bir ilk olduğunu vurguladı. "Her iki maçımda da görev tebligatını aldığım anda çok heyecanlandım. Üstlendiğim misyon ve vizyon günümüzden çok daha fazla ağırdı" diye ekledi.
Atama Kriterinde Liyakat Cinsiyetten Önce Gelir
Orta, Türkiye'de kadın hakemlerin üst liglere çıkmasının neden uzun zaman aldığı sorusuna şu yanıtı verdi: "Bir maça atama kriteri her zaman o hakemin liyakati olmalıdır, cinsiyeti değil." 2007-08 sezonunda UEFA'nın federasyonlara gönderdiği sirkülerden sonra Avrupa'da üst liglerde müsabaka yöneten kadın hakem sayısında artış olduğunu belirtti. Türkiye'de erkek koşu derecelerini geçebilen kadın hakem her dönem olmayabildiğini, ancak koşu derecesini geçse bile hakemlik performansı ve deneyiminin uygun olmayabileceğini söyledi.
Kadın Hakem Sayı Sorunumuz Yok
Türkiye'deki kadın hakem sayısının 1990 yılından itibaren düzenli olarak arttığını ifade eden Orta, şu anda sayısal anlamda bir sorun olmadığını düşündüğünü belirtti. Başka kadın hakemlerin de yakın bir zamanda görev alacağına inandığını söyledi. Orta, 1999 yılındaki maçının Türk futbolu için bir milat olduğunu ve o günden sonra kadın hakem sayısının yüzlere, binlere ulaştığını vurguladı.
Hacıosmanoğlu Süreci Hızlandırdı
22 yıl sonra Asen Albayrak'ın Süper Lig'de maç yönetmesi hakkında konuşan Orta, "Beklediğim bir şeydi. TFF Başkanı Sayın İbrahim Hacıosmanoğlu, 'Bir kadın hakemin derbi yönetmesi en büyük hayalim' söyleminin ardından süreç hızlandı diye düşünüyorum" dedi. Hakemin cinsiyeti değil, performansının hangi maçı yöneteceğini belirlemesi gerektiğini tekrarladı. Albayrak'ın maçını izlediğini ve ilk maçında iyi bir performans sergilediğini, kararlı oluşu, cesareti ve performansıyla geçer not aldığını söyledi.
Derbi İçin Erken Olur
Kadın bir hakemin Süper Lig'de derbi maçında görev alması ihtimalini değerlendiren Orta, bu yıl için erken olacağını düşündüğünü belirtti. Derbi maçında görev alabilecek yetkinlikteki hakemlerin, zorlu maçlara atanarak deneyimlerinin artırılmaya çalışıldığını söyledi. "Burada da cinsiyet bağlamında ele almamamız gerekiyor. Hangi hakemi o havuza aday görüyorsanız, ona göre yükleme yaparsınız" diye ekledi.
Unutulmaz Anılar ve Zorluklar
Orta, hakemlik kariyerindeki unutulmaz anılarından bahsederken, 2005 yılında UEFA Kadınlar Şampiyonlar Ligi Final maçını yönettiğini ve bunun unutulmaz olduğunu söyledi. Ayrıca, 1991'de Çin'de ilk kez düzenlenen FIFA Kadınlar Dünya Kupası finallerine davet edilmesine rağmen engellendiğini ve bu haksızlığı unutamadığını ifade etti. O dönemde yaşadığı zorlukların bugünkü kadın hakemler için geçerli olmadığını, ancak FIFA hakemlerine bağlanan maaşın kendisine ödenmediği gibi adaletsizliklerle karşılaştığını anlattı.
Futbolculardan Olumlu Tepkiler
İlk maçını yönettiğinde saha içinde futbolculardan, teknik adamlardan veya tribünlerden olumsuz tepki almadığını belirten Orta, Galatasaray-Sarıyer maçında Galatasaray kaptanı Cüneyt Tanman'ın futbolcu arkadaşlarına "Sahada kimseden itiraz istemiyorum" dediğini hatırlattı. Medyada ise bir hafta süren tartışmalar yaşandığını, bazı spor yazarlarının desteklerken bazılarının eleştirdiğini söyledi.
Kadın Hakemlere Tavsiyeler
Orta, kadın hakemlere şu tavsiyelerde bulundu: "Yılmasınlar, çok çalışsınlar, kural bilgilerini hep üst düzeyde tutsunlar. Fiziksel, zihinsel ve mental olarak her zaman hazır olsunlar. Yaptıkları işten keyif alsınlar ve uluslararası başarıları hedeflesinlar." Hakemlikte cinsiyetsizlik dönemine geçildiğini ve bu konunun artık normalleştirilmesi gerektiğini vurgulayarak sözlerini tamamladı.
