Ankara Sanayi Odası (ASO), Türkiye'nin teknolojik gelişmişlik düzeyini iller bazında ölçen ASO İllerin Teknolojik Gelişmişlik Endeksi (ASO-İLTEK) 2025 raporunun ikincisini yayımladı. Rapora göre, ülkenin teknoloji üretiminde tekdüze bir yapı yerine, şehirler arasında belirgin farklılıkların olduğu çok katmanlı bir tablo ortaya çıktı.
Üç Katmanlı Yapı ve Şehirlerin Performansı
ASO-İLTEK 2025 sonuçları, Türkiye'nin teknoloji haritasının üç ana katmandan oluştuğunu gösteriyor. Birinci ve en gelişmiş katmanda Ankara ile İstanbul bulunuyor. ASO Yönetim Kurulu Başkanı Seyit Ardıç, bu iki ilin 2025'te diğer tüm illerden net bir şekilde ayrışarak kendi liglerini oluşturduğunu belirtti. Ankara'nın teknoloji üretiminde, İstanbul'un ise ticarileşmede lider konumunu pekiştirdiği vurgulandı.
İkinci katmanda ise Kocaeli, Eskişehir, Bursa, İzmir ve Kayseri gibi güçlü sanayi altyapısına sahip şehirler yer alıyor. Raporda dikkat çeken bir nokta, geçen yıl üst kategoride bulunan Eskişehir ve Kocaeli'nin bir alt kategoriye gerilemiş olması. Ardıç, bu durumu "Güçlü üretim yapısının tek başına yeterli olmadığının göstergesi" şeklinde yorumladı.
Üçüncü katmanda ise potansiyeli olmasına karşın teknoloji dönüşümünü gerçekleştirmekte zorlanan geniş bir il grubu bulunuyor. En alt teknoloji kategorisindeki il sayısının 16'dan 18'e yükselmesi, dönüşümün tabana yayılmasında sorunlar yaşandığına işaret ediyor.
Dijital Altyapı ve Savunma Sanayii Etkisi
Raporda, iller arasındaki gelişmişlik farkının temel nedenlerinden biri olarak fiber altyapı, geniş bant internet ve dijital erişim kalitesi öne çıkıyor. Üretim kapasitesi yüksek ancak dijital altyapısı zayıf olan şehirlerin sıralamada gerilediği gözlemleniyor.
Bu yılki endeksin teması "Savunma Teknolojileri" olarak belirlendi. Savunma sanayiinin, yalnızca güvenlik için değil, aynı zamanda teknoloji ve inovasyon üretimi için de güçlü bir kaldıraç etkisi yarattığı vurgulanıyor. Türkiye genelinde kilogram başına ihracat değeri ortalama 1,57 dolar iken, savunma ve havacılık sektöründe bu rakamın 65 dolara kadar çıktığına dikkat çekiliyor.
Uyarılar ve Fırsat Penceresi
Raporda, Kocaeli, Eskişehir, Bursa ve İzmir gibi köklü sanayi merkezlerinin, dijitalleşme ve Ar-Ge yatırımlarını hızlandırmamaları halinde rekabet gücü kaybı yaşayabileceği uyarısı yapılıyor. Buna karşılık, Kayseri'nin patent, tasarım ve teknoloji tescilleriyle öne çıktığı, Niğde ve Iğdır'ın ise girişimcilik destekleri ve hızlı yükselişleriyle dikkat çeken iller arasında yer aldığı belirtiliyor.
ASO Başkanı Seyit Ardıç, Küresel İnovasyon Endeksi verilerine de değinerek, Türkiye'nin 139 ülke arasında 43. sırada yer aldığını hatırlattı. Ardıç, "Türkiye potansiyeli yüksek bir ülkedir. Girişimcilikte, pazar büyüklüğünde ve üretim kapasitesinde güçlüyüz. Ancak bilginin ticarileştirilmesi ve yüksek katma değerli teknoloji ihracatı konusunda katetmemiz gereken uzun bir yol var" ifadelerini kullandı. Ardıç, Türkiye'nin küresel teknoloji yarışında kritik bir eşikte olduğunu belirterek, "Bu eşiği ülkeler değil, şehirler aşacaktır" değerlendirmesinde bulundu.
