Manisalı Liselilerden Maden Güvenliği İçin Devrim Niteliğinde Proje
Manisa'nın Salihli ilçesinde, bir grup lise öğrencisi, maden ocaklarındaki hayati riskleri azaltmak amacıyla son derece inovatif bir erken uyarı sistemi tasarladı. Drone, LiDAR ve yapay zeka teknolojilerini bir araya getiren bu sistem, yer altı madenlerinin detaylı 3 boyutlu haritasını çıkarırken aynı anda tehlikeli gaz sızıntılarını yüksek doğruluk oranıyla tespit edebiliyor.
TÜBİTAK'tan Bölge Birinciliği ve Türkiye Finalleri
Salihli Gençlik Merkezi bünyesinde hazırlanan proje, TÜBİTAK 57. Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri İzmir Bölge Yarışması'nda Doğal Afetler ve Afet Yönetimi kategorisinde birinci olarak büyük bir başarıya imza attı. Bu sonuçla proje, Türkiye finallerine katılmaya hak kazandı. Yarışma sergisinde görücüye çıkan proje, bilim çevrelerinden ve endüstri temsilcilerinden büyük ilgi gördü.
Projenin Arka Planı ve Teknik Detaylar
Salihli'de farklı okullarda öğrenim gören Yiğit Efe Erdoğmuş, Ahmet Altuğ Çolak ve Emir Gündoğan isimli öğrenciler, 2025 yılında maden kazalarını önlemeye yönelik bir proje geliştirmeye karar verdiler. Özellikle 12 yıl önce yaşanan Soma maden faciasının etkisiyle yola çıkan ekip, insansız hava araçlarının madenlerde nasıl faydalı kullanılabileceği sorusundan hareket etti.
Geliştirdikleri sistemde, bir drone üzerine LiDAR (Işık Algılama ve Mesafe Ölçümü) sensörü ve dört farklı noktaya konumlandırılmış gaz sensörleri entegre edildi. Sistemin çalışma prensibi şu şekilde işliyor:
- LiDAR sensörü, maden galerilerinin ve boşluklarının yüksek çözünürlüklü 3B haritasını oluşturuyor.
- Gaz sensörleri, metan ve karbonmonoksit gibi tehlikeli gazların yoğunluğunu anlık olarak ölçüyor.
- Toplanan tüm veriler, öğrencilerin geliştirdiği yapay zeka algoritmaları ile analiz ediliyor.
- Gazların zamana bağlı değişimi ve olası patlama riskleri değerlendirilerek erken uyarı sağlanıyor.
Yüzde 92 Doğruluk Oranı ve Patent Başvurusu
Projenin danışmanlığını yürüten Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Ertuğ Gözaydın, öğrencilerle ortaokul yıllarından beri çalıştıklarını ve Salihli Gençlik Merkezi atölyelerinde bu projeyi hayata geçirdiklerini belirtti. Gözaydın, yaptıkları testlerde sistemin yüzde 92 gibi oldukça yüksek bir doğruluk oranına ulaştığını vurguladı. Ayrıca, bu alanda benzer bir çalışmaya rastlamadıklarını ifade eden Gözaydın, "Patent başvurumuzu da yarışma başlamadan önce yaptık." açıklamasında bulundu.
Öğrencilerin Hedefleri ve Projenin Geleceği
Öğrencilerden Yiğit Efe Erdoğmuş, projelerinin temel amacının madenlerdeki kazaları önlemek ve riskleri en erken aşamada tespit etmek olduğunu söyledi. Ahmet Altuğ Çolak ise, geliştirdikleri algoritmalar sayesinde drone'un otonom bir rota çizebildiğini ve gaz verilerini 3B harita üzerine işlediklerini anlattı. Emir Gündoğan da mevcut çözümlerin sadece belirli katmanlarda algılama yapabildiğine dikkat çekerek, "Bizim yapay zekamız tüm katmanları analiz ediyor ve gazların zamana göre değişimini de takip ediyor. Bu sayede diğer sistemlerin ulaşamadığı bir doğruluk oranına ulaştık." ifadelerini kullandı.
Bu yenilikçi proje, sadece bir yarışma başarısı olmanın ötesinde, Türkiye'deki maden güvenliği alanında önemli bir teknolojik adım olarak değerlendiriliyor. Öğrencilerin, Türkiye finallerinde de aynı başarıyı yakalaması ve projenin endüstriyel uygulamalara dönüşmesi bekleniyor.
