Uzayın insan vücudu üzerindeki gizemli etkilerine dair çarpıcı bir keşif daha yapıldı. Bilim insanları, uzay yolculuğunun astronotların beyin yapısında kalıcı olabilecek fiziksel değişimlere neden olduğunu açıkladı. Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan araştırma, yerçekimsiz ortamın beyni adeta yeniden şekillendirdiğini gözler önüne seriyor.
Beyin Kafatasında Yukarı Doğru Hareket Ediyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu, uzay uçuşlarından sonra beynin kafatası içindeki konumunun değişmesi. İncelemeler, beynin genel olarak "yukarı ve geriye" doğru kaydığını ortaya koydu. Bu kaymadan en fazla etkilenen bölgeler ise duyusal ve motor işlevlerden sorumlu alanlar oldu. Yani, astronotların hareket kontrolü ve çevresel uyaranları algılama yetileri doğrudan etkilenebiliyor.
26 Astronotun MRI Taramaları Karşılaştırıldı
Çalışma kapsamında, 26 astronotun uzay görevi öncesi ve sonrasında çekilen MRI (Manyetik Rezonans Görüntüleme) taramaları detaylı bir şekilde incelendi. Bu veriler, Dünya'da uzun süreli "baş aşağı eğik yatak istirahati" yapan 24 katılımcıdan alınan bilgilerle kıyaslandı. Her iki grupta da benzer fizyolojik tepkiler gözlemlense de, asıl şaşırtıcı sonuç astronotlarda çıktı. Uzaya gidenlerin beyinlerindeki yukarı yönlü kayma, yatak istirahati yapanlara kıyasla çok daha belirgindi. Ayrıca, beynin üst ve alt kısımları arasında bölgesel deformasyonlar tespit edildi.
Süre Uzadıkça Risk Artıyor
Araştırma, uzayda geçirilen sürenin bu değişimlerdeki en belirleyici faktör olduğuna işaret ediyor. İki haftalık kısa görevlerde dahi ölçülebilir değişiklikler görülürken, bir yıl gibi uzun süre uzayda kalan astronotlarda bu etkiler en üst seviyeye ulaşıyor. Florida Üniversitesi'nden Profesör Rachael Seidler, bu bulguların önemini vurgulayarak, "Astronotların uzun vadeli sağlığını korumak ve güvenli uzay keşifleri yapabilmek için bu etkileri anlamak kritik öneme sahip" dedi.
İyi haber ise, beyindeki bu deformasyonların büyük bir kısmının astronotlar Dünya'ya döndükten yaklaşık altı ay sonra iyileşme eğilimi göstermesi. Ancak, araştırmacılar bazı yapısal değişikliklerin kalıcı olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Bu durum, özellikle Mars görevi gibi uzun soluklu ve derin uzay misyonları planlanırken, astronot sağlığı için yeni protokoller ve koruyucu önlemler geliştirilmesini zorunlu kılıyor.
