657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 202'nci maddesinde, eş için aile yardımı ödeneğinin, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500 gösterge rakamının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Çocuklar için ise 250 gösterge rakamı (0-6 yaş için bir kat artırımlı) esas alınır. Ayrıca eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocuklar için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise yalnız aradaki fark ödenir. Cumhurbaşkanı bu gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya yetkilidir.
Aile Yardımı Ödeneğinin Kesilmesi
Kanunun 205'inci maddesine göre, memur eş için ödenen aile yardımı ödeneği hakkını eşinden boşanma veya eşinin ölümü, çocuk için ödenen yardım ödeneği hakkını da çocuğun ölümü veya 206'ncı maddedeki hallerin vukuunu takip eden ay başından itibaren kaybeder. Bu kapsamda, memurun eşinin menfaat karşılığı çalışmaya başlaması halinde, aile yardımı ödeneğinin eşin çalışmaya başladığı tarihi takip eden ay başından itibaren kesilmesi gerekmektedir. Ödeneğin verilebilmesi için eşin sigortalı olup olmadığına veya sigorta türüne bakılmaksızın, eşin her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışmaması koşulu aranmıştır.
İsteğe Bağlı Sigorta ve Çalışma Koşulu
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 50'nci maddesinde isteğe bağlı sigorta tanımlanmıştır. İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için kişinin sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmaması veya sigortalı çalışmakla birlikte ay içerisinde 30 günden az çalışması ya da tam gün çalışmaması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca kendi sigortalılığı nedeniyle aylık bağlanmamış olmak, 18 yaşını doldurmuş bulunmak ve talep dilekçesiyle Kuruma başvuruda bulunmak şartları aranır. Bu çerçevede, memurun isteğe bağlı sigortalı eşinin menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışmaması halinde aile yardımı ödeneğinden yararlanabilmesi mümkündür. Ancak eşin menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışması durumunda, çalıştığı aylar için aile yardımı ödeneğinden yararlanması mümkün bulunmamaktadır.
Sonuç: Ödenek Verilebilir mi?
5510 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı olan ancak her ne olursa olsun menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışmayan eşi için Devlet memuruna aile yardımı ödeneği verilmesi mümkündür. Buna karşılık, isteğe bağlı sigortalı olup menfaat karşılığı herhangi bir işte çalışan eşi için çalıştığı aylarda aile yardımı ödeneği verilmesi mümkün değildir. Bu değerlendirme, ilgili kanun maddelerinin birlikte yorumlanmasıyla yapılmıştır.
