Gökyüzünün zarif sakinleri ve barışın sembolü olan güvercinler, Anadolu kültüründe köklü bir yere sahiptir. Ülkemizde taklacı, postacı, süs ve dönücü gibi pek çok türü, büyük bir tutkuyla beslenmektedir. Ancak bu masum hobi, zaman zaman "Güvercin beslemek uğursuzluk getirir" veya "Kuşbazın şahitliği kabul olmaz" gibi toplumdaki yaygın söylentiler nedeniyle dini açıdan sorgulanabilmektedir. Peki, gerçekten güvercin beslemek günah mıdır? İslam dini bu konuda ne diyor? Diyanet İşleri Başkanlığı'nın resmi görüşü nedir? İşte tüm detaylar...
İslam'ın Hayvanlara Bakışı ve Genel Hüküm
İslam dini, hayvanlara merhametle davranılmasını emreder. Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in hayvanlara gösterdiği şefkat, bu konudaki en açık örnektir. Bu çerçevede, evde veya bahçede bir hayvanı beslemek, ona bakmak ve ihtiyaçlarını karşılamak, sevap kazanılan bir davranış olarak görülür. Güvercin de temiz ve zararsız bir hayvan olduğu için, beslenmesi caiz (mubah) kabul edilen canlılar arasındadır. Kuran-ı Kerim'de veya sahih hadislerde güvercin beslemeyi kesin olarak yasaklayan bir ifade bulunmamaktadır.
Ancak, her helal eylemde olduğu gibi, güvercin beslemenin de belirli etik ve hukuki sınırları vardır. Eylemin kendisi değil, ancak ona eşlik eden haram fiiller, bu hükmü değiştirebilir.
Tarihsel Süreç ve Yanlış Algıların Kökeni
Güvercin besleyenlere yönelik olumsuz bazı algıların kökeni, İslam hukuk tarihindeki uygulamalara dayanır. Hz. Ömer döneminde ve sonrasında, güvercin besleyen bazı kişilerin (kuşbazlar) komşuların damlarına çıkarak mahremiyeti ihlal ettiği, yüksek sesle bağırarak rahatsızlık verdiği ve bu işi bir kumar aracı haline getirdiği gözlemlenmiştir. Bu nedenle, dönemin bazı kadıları, bu tür davranışlar sergileyen kişilerin şahitliğini kabul etmemiştir.
Önemli olan nokta şudur: Bu hüküm, güvercinin kendisinden değil, besleyen kişinin ahlaki zaafından dolayı verilmiştir. Günümüzde kimseyi rahatsız etmeden, kumar bulaştırmadan bu hobiyle meşgul olanlar için bu tarihi hükmün bir geçerliliği yoktur.
Güvercin Beslemenin Sakıncalı Hale Geldiği Durumlar
Güvercin besleme faaliyeti, aşağıdaki durumlarla birleştiğinde dinen sakıncalı veya mekruh bir hal alabilir:
- Kumar ve Bahis: Güvercinleri yarıştırmak ve sonucunda para, yem gibi maddi bir kazanç/kayıp oluşturmak açıkça haramdır.
- Kul Hakkı İhlali: Güvercinlerin komşunun balkonunu, çamaşırını kirletmesi veya alerjiye sebep olması ve komşunun şikayetçi olması durumunda, ısrarla beslemeye devam etmek kul hakkına girer.
- İbadetleri Aksatmak: Kişinin tüm vaktini kuşlara ayırarak namaz, ailevi ve meslevi sorumluluklarını ihmal etmesi, boş işle (malayani) meşgul olmak sayılır.
- Hırsızlık: Başkasının güvercinini izinsiz alıkoymak veya "indirmek" hırsızlık hükmündedir.
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Resmi Görüşü
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu, bu konudaki soruları netleştirmiştir. Kurulun görüşüne göre, hayvanları eziyet etmeden, ihtiyaçlarını karşılayarak ve temiz tutarak beslemek caizdir. Güvercin özelinde ise, kumar ve bahse konu olmaması, çevreye rahatsızlık vermemesi ve ibadetleri engellememesi şartıyla beslenmesinde dinen bir sakınca bulunmamaktadır.
Diyanet ayrıca, güvercinin uğursuzluk getirdiği inancının İslam'da yeri olmadığını, bu düşüncenin batıl olduğunu vurgulamaktadır. Aksine, bir canlıya bakmanın merhamet duygusunu geliştireceği için tavsiye edilebileceğini belirtmektedir.
Sonuç olarak, güvercin beslemek İslami açıdan temelde caiz bir eylemdir. Ancak Müslüman, bu hobisini icra ederken kul hakkına, komşuluk ilişkilerine ve dini vecibelerine azami ölçüde dikkat etmekle yükümlüdür. Doğru niyet ve edep çerçevesinde yapıldığında, bu binlerce yıllık gelenek, hayvan sevgisi ve sabır gibi güzel hasletleri geliştiren bir faaliyete dönüşebilir.
