Savaşın İlk Maliyeti Açıklandı: İsrail'in Hesabı İran Çarşısına Uymadı
SON DAKİKA... ABD, İsrail ve İran arasında 40 gündür devam eden savaşta, 8 Nisan itibariyle 15 günlük bir ateşkes ilan edildi. Bu gelişmenin ardından, gözler çatışmanın ekonomik ve stratejik maliyetlerine çevrildi. SABAH Gazetesi yazarı Okan Müderrisoğlu, bugünkü köşe yazısında küresel enerji piyasalarını alt üst eden bu savaşın detaylı bir maliyet analizini paylaştı.
İsrail'in Yanlış Hesapları ve ABD'nin Kısmi Kazanımları
Müderrisoğlu, "Fakat İsrail'in istihbaratı ve analizleri yanlış çıktı. CIA'in ve Pentagon'daki sorumlu isimlerin uyarıları dinlenmediği için Siyonistlerin evindeki hesap ABD açısından, İran çarşısına uymadı" ifadelerini kullanarak durumu özetledi. Ancak, ABD'nin savaştan bazı kazanımlar elde ettiğini de vurguladı: "ABD elde ede ede, Hürmüz Boğazı'nın tanker trafiğine açılması ile İran'daki nükleer santrallerin yer altı hücrelerinde tutulan zenginleştirilmiş uranyumun bir kısmına erişme şansı buldu."
İran'ın Ağır Maliyetleri ve Beklenmeyen Dayanıklılığı
Müderrisoğlu'nun analizine göre, İran savaşta beklenenden daha dayanıklı bir performans sergiledi:
- İran'da halk ayaklanmadı ve rejim değişmedi.
- Ağır darbe alsa da balistik füze yetkinliği korundu.
- Vekil güçleri tasfiye olmadı.
Buna karşın, İran'ın ekonomik maliyetleri oldukça yüksek. Haziran 2025'teki 12 günlük savaşların bilançosu ile birlikte, 28 Şubat-8 Nisan 2026 tarihleri arasında İran, sıkıntılı ekonomik durumuna rağmen:
- 20 milyar dolar askeri harcama yaptı.
- 15 milyar dolar askeri ve sivil altyapı hasarına uğradı.
- En az 5 milyar dolar değerindeki sanayi tesisi ve ar-ge merkezini kaybetti.
Bu kirli savaşın İran'a tahmini maliyeti bugün için 45 milyar doları buldu. Ayrıca, devletin üst yönetimi, askeri ve istihbarat isimleri ile yetişmiş insan gücü ve sivil kayıplarının değerinin para ile ölçülmesi mümkün değil.
ABD'nin Stratejik Kayıpları ve Küresel Etkiler
ABD tarafına bakıldığında, savaşı başlatan İsrail'in perde arkasında stratejik hedeflerine ilerlerken, Başkan Trump'ın hem ülke içinde hem de uluslararası kamuoyu nezdinde feci şekilde hırpalandığı görülüyor. Savaş, küresel enerji şokuna sebebiyet verdi ve Amerikalılar; Suudi Arabistan, Katar, BAE, Kuveyt, Bahreyn gibi geleneksel müttefiklerini tam kapasite koruyamadı. Hatta bu ülkelerdeki askeri tesislerinde bile vurulma olayları yaşandı.
Sonuç olarak, bu savaşın ilk maliyet analizi, İsrail'in hesap hatalarını, İran'ın beklenmedik direncini ve ABD'nin karmaşık kazanımlarını ortaya koyuyor. Ateşkes sürecinin ardından, tarafların uzun vadeli stratejileri ve bölgesel dengelerdeki değişimler yakından izlenecek.
