İstifa çağrıları büyüyor: İngiltere Başbakanı Starmer nasıl bu noktaya geldi?
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, kendi bakanları ve yaklaşık 90 milletvekilinin istifa çağrısına rağmen, 7 Mayıs'taki seçim yenilgisinin ardından yapılan ilk kabine toplantısında görevinden ayrılmayacağını yineledi. Geçen hafta İşçi Partisi'nin yaşadığı ağır seçim mağlubiyetinin ardından, hükümetten dört isim istifa ederken, aralarında İçişleri Bakanlığı'ndan Jess Phillips'in de bulunduğu çok sayıda milletvekili Starmer'ın görevi bırakmasını talep ediyor. BBC, Starmer'ın bu noktaya nasıl geldiğini ve yaşanan gelişmeleri derledi.
Son gelişmeler neler?
İçişleri Bakanı Shabana Mahmood dahil olmak üzere birçok kabine üyesi, başbakandan görevi bırakması için bir takvim açıklamasını istiyor. Ancak dün yapılan haftalık kabine toplantısında Starmer, istifa etmeye niyeti olmadığını söyledi ve olası rakiplerine liderlik için resmi meydan okuma çağrısı yaptı. Parti kurallarına göre bir liderlik yarışının başlayabilmesi için herhangi bir milletvekilinin 81 meslektaşının (İşçi Partisi milletvekillerinin yüzde 20'si) desteğini alması gerekiyor; henüz böyle bir girişim bulunmuyor. Toplantının ardından İskan ve Topluluklardan Sorumlu Devlet Bakanı Steve Reed ve Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden gibi önemli müttefikler Starmer'a desteklerini sürdürdüklerini açıkladı. Olası liderlik rakiplerinden biri olarak görülen Sağlık Bakanı Wes Streeting ise Downing Street'ten ayrılırken gazetecilere yorum yapmadı. BBC, Streeting'in yeterli çoğunluğu oluşturmasının mümkün olmadığını yazdı. Dışişleri Bakanlığı'ndan Jenny Chapman, liderlik konusunda bir tartışma olduğunu kabul etti ancak kabine masasında hiçbir bakanın Starmer'a açıkça karşı çıkmadığını söyledi.
Partide hava nasıl?
80'den fazla İşçi Partisi milletvekili, Starmer'ın derhal istifa etmesini ya da görevini bırakacağına ilişkin bir takvim açıklamasını istedi. Jess Phillips, Zubir Ahmed, Alex Davies-Jones ve Miatta Fahnbulleh dahil dört bakan hükümetten istifa etti. Pazartesi günü altı bakan yardımcısı da görevlerinden ayrıldı ve yerlerine yeni atamalar yapıldı. BBC, daha fazla istifa haberinin gelmesinin beklendiğini kaydetti. 100'den fazla İşçi Partisi milletvekili ise bir bildiriye imza atarak meslektaşlarını göreve odaklanmaya çağırdı ve liderlik yarışının zamanı olmadığını belirtti. Wes Streeting ile birlikte eski başbakan yardımcısı Angela Rayner, Starmer'a karşı en güçlü potansiyel rakipler arasında görülüyor. Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham da destek buluyor, ancak aday olabilmesi için milletvekili olması gerekiyor; bu da süreci uzatabilir.
Bu noktaya nasıl gelindi?
Başbakan, Pazartesi günü yaptığı bir konuşmayla pozisyonunu güçlendirmeye çalıştı. Ancak bu hamle ters tepti; konuşmanın ardından Starmer'ın istifasını isteyen milletvekillerinin sayısı hızla arttı. Milletvekillerinin isyanı, İşçi Partisi'nin geçen hafta yaşadığı ağır seçim yenilgisinin ardından geldi. İngiltere yerel seçimlerinde yaklaşık bin 500 belediye meclis üyesi kaybedildi. Parti Galler'de iktidardan düştü ve İskoçya Parlamentosu seçimlerinde tarihinin en kötü sonucunu aldı. Seçimler, düşük anket sonuçları ve Peter Mandelson'ın ABD büyükelçisi olarak atanması kararının yarattığı tartışmalar nedeniyle Starmer'ın liderliği için kritik bir sınav olarak görülüyordu; bu karar bazı milletvekillerinin onun yargı yeteneğini sorgulamasına yol açtı.
Sandıktan aşırı sağ çıktı
İngiltere'de 136 yerel yönetimde 7 Mayıs'ta yapılan yerel seçimde iktidar partisi sahip olduğu 2 bin 403 sandalyenin 1406'sını kaybetti, Londra'da ise sahip olduğu 19 belediyeden 9'u el değiştirdi. Söz konusu belediyelerde toplam 2 sandalyesi bulunan aşırı sağcı Reform UK Partisi ise 1444 sandalye kazanarak seçimi önde tamamladı. Galler ve İskoçya'da yapılan bölgesel parlamento seçimlerinde de büyük mağlubiyet yaşayan İşçi Partisi, iki ülkede de üçüncü parti konumuna geriledi. İskoçya'da birinciliği 5. kez bağımsızlık yanlısı İskoçya Ulusal Partisi kazandı, ikinci Reform UK oldu. Galler'de ise İşçi Partisi iktidarı devrildi, Bölgesel Başbakan Eluned Morgan milletvekili dahi seçilemedi. Galler'de birinci parti bağımsızlık yanlısı Plaid Cymru, ikinci Reform UK oldu. Hem Galler hem de İskoçya'da bağımsızlık yanlıları meclis çoğunluğunu elde edemedi.
