ABD Başkanı Donald Trump'ın Venezuela'da yaşanan siyasi krizde muhalif lider Juan Guaidó'yu geçici devlet başkanı olarak tanıması, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara neden oldu. Bu hamle, özellikle ABD'li petrol şirketlerinin hisselerinde önemli bir yükselişi beraberinde getirdi.
Trump'ın Kararı ve Petrol Piyasasına Yansıması
Trump yönetimi, 23 Ocak 2019 Çarşamba günü, Venezuela Ulusal Meclisi Başkanı Juan Guaidó'yu ülkenin geçici devlet başkanı olarak tanıdığını açıkladı. Bu beklenmedik diplomatik hamle, dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip olan Venezuela'daki siyasi belirsizliği daha da derinleştirdi. Piyasa analistleri, bu gelişmenin Venezuela petrolünün küresel tedarik zincirinden çekilme ihtimalini gündeme getirdiğini ve bunun da petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü bir baskı oluşturabileceğini belirtti.
ABD'li Enerji Devlerinin Hisselerinde Artış
Gelişmelerin hemen ardından Wall Street'te işlem gören büyük ABD'li enerji şirketlerinin hisseleri değer kazandı. Özellikle Venezuela'da önemli operasyonları bulunan şirketler öne çıktı. Chevron hisseleri yaklaşık %0.5, sektörün bir diğer devi Exxon Mobil hisseleri ise %1.5 civarında değer kazandı. Bu artışlar, yatırımcıların Venezuela'daki rejim değişikliğinin ABD'li şirketlerin ülkedeki varlıklarını güçlendirebileceği ve petrol kaynaklarına erişimi kolaylaştırabileceği yönündeki beklentilerini yansıtıyor.
Diğer yandan, petrol fiyatları da bu siyasi gerilimden etkilendi. Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı %0.7 artarak 61.20 dolar seviyesine, ABD'de üretilen West Texas Intermediate (WTI) petrol ise %0.5 yükselerek 53.10 dolar seviyesine çıktı. Artışın temel nedeni, Venezuela'nın petrol üretiminin daha da düşebileceği ve ihracatında aksamalar yaşanabileceği endişesi oldu.
Venezuela'nın Petrol Üretimindeki Düşüş ve Gelecek Senaryoları
Venezuela, ekonomik kriz ve yaptırımlar nedeniyle son yıllarda petrol üretiminde ciddi bir düşüş yaşıyor. Üretim, günlük 3 milyon varilin üzerindeki seviyelerden, günlük 1.5 milyon varil civarına gerilemiş durumda. Trump yönetiminin Guaidó'yu tanıması ve Venezuela'nın petrol gelirlerine el koyma tehdidi, mevcut durumu daha da karmaşık hale getiriyor.
Uzmanlar, iki ana senaryo üzerinde duruyor. İlk senaryoda, Maduro rejiminin düşmesi ve ABD yanlısı yeni bir hükümetin kurulmasıyla, Venezuela petrolünün yeniden küresel pazarlara istikrarlı bir şekilde akması ve ABD'li şirketlerin yatırımlarını artırması bekleniyor. İkinci ve daha riskli senaryo ise ülkede iç çatışma veya sivil huzursuzluğun derinleşmesiyle petrol altyapısının daha fazla zarar görmesi ve üretimin tamamen durma noktasına gelmesi. Bu durum, küresel petrol arzında bir şok etkisi yaratabilir ve fiyatları çok daha keskin bir şekilde yukarı taşıyabilir.
Sonuç olarak, Trump'ın Venezuela hamlesi, kısa vadede ABD'li petrol şirketlerine hisselerinde yükseliş olarak yansıdı. Ancak orta ve uzun vadede, Venezuela'daki siyasi istikrarın nasıl şekilleneceği ve petrol üretiminin seyri, hem küresel enerji piyasalarını hem de ilgili şirketlerin performansını belirleyecek en önemli faktör olacak gibi görünüyor. Yatırımcılar, önümüzdeki günlerde hem Caracas'taki hem de Washington'daki açıklamaları dikkatle takip edecek.
