Küresel Rezervlerde Dikkat Çeken Dönüşüm: Doların Tahtı Sallanıyor
Dünya ekonomisinde merkez bankalarının rezerv yapılarında önemli bir değişim yaşanıyor. Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) son verileri, ABD dolarının küresel döviz rezervlerindeki hakimiyetinin kademeli olarak azaldığını ortaya koyarken, Dünya Altın Konseyi (WGC) raporları ise altın rezervlerinde belirgin bir yükseliş trendi olduğunu gösteriyor.
Doların Rezerv Payı Son Yılların En Düşük Seviyesinde
IMF'nin Resmi Döviz Rezervlerinin Para Birimi Dağılımı (COFER) verilerine göre, 2025'in üçüncü çeyreği itibarıyla küresel rezervler 13 trilyon dolara ulaştı. Aynı dönemde doların rezervler içindeki payı yüzde 56,92'ye gerileyerek son yılların en düşük seviyesini gördü. Bu oran, 1999 başındaki yüzde 71,19 seviyesinden bu yana süregelen düşüş eğiliminin devam ettiğini işaret ediyor.
Altın Rezervlerinde Rekor Artış
Döviz cephesindeki bu gelişmelere paralel olarak, altın rezervlerinde de çarpıcı bir yükseliş gözlemleniyor. Dünya Altın Konseyi verilerine göre, merkez bankalarının altın alımları son yıllarda hız kazanırken, 2025'te küresel altın talebi ilk kez 5 bin tonun üzerine çıkarak tarihi bir rekor kırdı. Bu artışta özellikle gelişmekte olan ülkelerin rezerv portföylerini çeşitlendirme çabalarının etkili olduğu belirtiliyor.
Ülkelere Göre Altın Rezerv Dağılımı
Küresel altın rezervleri incelendiğinde:
- ABD 8.133 ton ile lider konumda
- Almanya 3.351 ton ile ikinci sırada
- Çin 2.304 ton altın rezervine sahip
- Türkiye ise 645 ton altın rezervi bulunduruyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre, 6 Ocak itibarıyla altın rezervleri 4 milyar 294 milyon dolar yükselişle 116 milyar 728 milyon dolardan 121 milyar 22 milyon dolara ulaştı.
Doların Küresel Ödemelerdeki Liderliği Devam Ediyor
Rezervlerdeki payındaki düşüşe rağmen, doların küresel finansal sistemdeki merkezi konumu korunuyor. SWIFT verilerine göre, doların küresel ödemelerdeki payı geçen yıl aralık ayında yüzde 50,49 olarak kaydedildi. Küresel ticaretin yarısından fazlası hala dolar üzerinden faturalandırılıyor ve çoğu emtia dolar cinsinden fiyatlandırılıyor.
Uzmanlar Ne Diyor?
American Enterprise Institute (AEI) Kıdemli Uzmanı Steven Kamin, doların rezervlerdeki payındaki düşüşün büyük ölçüde rezerv yöneticilerinin risk dağıtma stratejilerinden kaynaklandığını vurguluyor. Kamin, "Doların öngörülebilir gelecekte hakim konumda kalmaya devam edeceğini, ancak bu hakimiyetin boyutunun azalacağını düşünüyorum" diyor.
Fitch Ratings ABD Ekonomik Araştırmalar Başkanı Olu Sonola ise doların payındaki azalmanın politika belirsizlikleri ve rezerv çeşitlendirme eğilimlerinin birleşimiyle ilgili olduğunu belirtiyor. Sonola, "Hiçbir para biriminin doların yerini alacağını düşünmüyorum. ABD'deki derin finansal piyasalar, dolara önemli destek sağlıyor" şeklinde görüş bildiriyor.
Geleceğe Bakış
Uzman değerlendirmeleri, küresel para sisteminin daha dengeli ve çok kutuplu bir yapıya doğru evrildiğini, ancak doların en önemli rezerv para birimi olarak konumunu koruyacağını işaret ediyor. Rezerv yöneticilerinin çeşitlendirme arayışları ve gelişmekte olan ülkelerin altın alımlarındaki artış, küresel finansal dengelerdeki dönüşümün en belirgin göstergeleri olarak öne çıkıyor.
