Hürmüz Boğazı Kapanınca Petrol Fiyatları Fırladı: Küresel Arz Şoku Kapıda

Hürmüz Boğazı Kapanınca Petrol Fiyatları Fırladı: Küresel Arz Şoku Kapıda

Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla birlikte küresel petrol piyasası olası bir arz şokunu fiyatlamaya başladı. Geçtiğimiz hafta cuma gününü 73,01 dolardan tamamlayan Brent petrolünün varili, haftaya yüzde 6,8'lik sert bir yükselişle 77,96 dolardan başladı. Uzmanlar, bu keskin artışın önümüzdeki günlerde de devam etmesini bekliyor.

Küresel Petrol Sevkiyatının Can Damarı Tıkandı

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinde hayati bir rol oynuyor. Günlük ortalama 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü bu dar su yolundan taşınıyor. Bu miktar, küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine ve deniz yoluyla yapılan petrol ticaretinin de yüzde 25'ine denk geliyor. Körfez üreticilerinden çıkan ham petrolün büyük bölümü, bu rotayı kullanarak Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden Asya ve Avrupa pazarlarına ulaşıyor.

Boğazın kapanmasıyla birlikte tanker trafiği adeta durma noktasına geldi. Sigorta şirketleri sevkiyatları askıya alırken, birçok armatör gemilerini bölge dışında bekletme kararı aldı. Mevcut alternatif rota ve boru hattı kapasiteleri, bu devasa ihracat hacmini telafi etmekte yetersiz kalıyor.

—

5 Ülkenin İhracatı Riske Girdi

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasından en çok etkilenen ülkeler, bölgedeki başlıca enerji ihracatçıları olan Körfez ülkeleri. Bu durumdan etkilenen ülkeler şunlar:

• Suudi Arabistan
• Irak
• Birleşik Arap Emirlikleri
• Kuveyt
• Katar

Bu ülkeler, petrol ve LNG gibi enerji kaynaklarını büyük ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden taşıyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fuceyre üzerinden sınırlı bir bypass kapasitesi bulunsa da, toplam ihracatın tamamını karşılamaktan uzak.

Asya ve Avrupa Ekonomileri Alarmda

Hürmüz'e bağımlı tedarikten en fazla etkilenecek alıcılar, Asya ekonomileri. Çin ve Hindistan, Körfez petrolünün en büyük müşterileri konumunda. Japonya ve Güney Kore de enerji arzlarının önemli bir kısmını Suudi Arabistan, Irak ve BAE'den sağlıyor.

Avrupa ise Rusya'ya uygulanan yaptırımlar sonrası Orta Doğu petrolüne yönelmişti. Alternatif arz kaynakları daralırken, Avrupa rafinerileri de ciddi bir fiyat baskısıyla karşı karşıya kalabilir. Küresel ölçekte petrol ve ürün fiyatlarındaki artışın, akaryakıt fiyatları üzerinden enflasyonist etki yaratması bekleniyor.

OPEC'in Üretim Artışı Yetersiz Kalıyor

OPEC ve bazı üretici ülkelerin nisan ayında günlük 206 bin varillik üretim artışı kararı almış olması, mevcut tablo karşısında sınırlı bir tampon işlevi görüyor. Hürmüz üzerinden taşınan günlük 20 milyon varillik hacimle kıyaslandığında, bu artışın arz açığını kapatmaya yetmeyeceği belirtiliyor. Piyasalarda gözler şimdi alternatif tedarik kanallarına ve stratejik petrol rezervlerinin kullanılıp kullanılmayacağına çevrildi.

Geçişlerde Yüzde 86'lık Keskin Düşüş

Gerçek zamanlı veri analitik şirketi Kpler'in analizine göre, 27 Şubat'ta Hürmüz Boğazı'ndan 21 milyon varil ham petrol ve petrol ürünleri taşıyan 15 tanker geçti. Ancak bölgede gerilimin artmasıyla 1 Mart'ta Hürmüz Boğazı'ndan sadece 3 tanker geçiş yaptı. Bu tankerlerde 2,8 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü taşındı. Böylece, Boğaz'dan petrol ihracatı 1 Mart'ta günlük ortalamaya göre yüzde 86 ile keskin bir düşüş gösterdi.

700 Tanker Beklemede

Dün itibarıyla İranlı olmayan 706 tanker, Hürmüz Boğazı'nın iki yakasına yığılmış durumda. Toplam 334 ham petrol tankeri, 109 kirli petrol ürünü ve 263 temiz petrol ürünü taşıyan tankerler, Orta Doğu Körfezi, Umman Körfezi ve Arap Denizi'nde farklı noktalarda bekliyor. Bazı konteyner gemilerinin Hürmüz Boğazı'ndan kaçınmak için U dönüşü yaptığı görülürken, bölgede artan güvenlik riskleri nedeniyle dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketleri Boğaz'dan geçişleri askıya almış durumda. Bu gelişmeler, petrol fiyatlarının 8 bin 150 liraya kadar çıkmasına neden oldu.