Akdeniz İhracatçı Birlikleri (AHBİB) Yönetim Kurulu Başkanı Veysel Memiş, 2025 yılına ait ihracat verilerini değerlendirdi. Memiş, elde edilen rakamların sektörün klasik emtia ihracatından uzaklaşarak işlenmiş, markalı ve katma değerli ürünlere dayalı daha dirençli bir yapıya geçtiğini net bir şekilde ortaya koyduğunu vurguladı.
Ürün Gruplarında Liderler Belli Oldu
Başkan Veysel Memiş, 2025 yılı Ocak-Aralık dönemini ürün grupları bazında inceledi. Bakliyat çeşitleri, 423 milyon dolarlık ihracat değeriyle sektör toplamının yüzde 23'ünü alarak ilk sırada yer aldı. Bu grubun içinde ise kırmızı mercimek öne çıktı. Kırmızı mercimek, 297,4 milyon dolarlık değer ve yüzde 16'lık pay ile tüm ürün grupları arasında liderliğini korudu.
Memiş, kırmızı mercimekteki bu başarının arkasında kalite, tedarik sürekliliği ve lojistik avantajların olduğunu belirterek, bu faktörlerin ürünü küresel pazarda rekabetçi kıldığını ifade etti.
Pastacılık ve Bitkisel Yağlarda Dikkat Çeken Performans
AHBİB'in pastacılık ürünleri ihracatında istikrarlı ve katma değer odaklı bir performans sergilediği görüldü. Bu grupta ihracat değeri yüzde 4 artışla 384,7 milyon dolara ulaştı. Pastacılık ürünleri, bölge ihracatından yüzde 21 pay aldı. Memiş, bu grubun emtia ağırlıklı ihracattan katma değerli gıda ihracatına geçişin en net göstergelerinden biri olduğunu ve 2025 rakamlarının bu alandaki üretim kabiliyetinin ve marka gücünün kalıcı hale geldiğini gösterdiğini kaydetti.
Sektörün üçüncü büyük taşıyıcı kolu olan bitkisel yağlarda ise dalgalı emtia fiyatlarına rağmen önemli bir büyüme kaydedildi. Bitkisel yağ ihracatı 2025'te yüzde 30 artışla 222,5 milyon dolar değere ulaştı. Bu yükseliş, ham maddeye dayalı ticaretten uzaklaşılarak işlenmiş ve markalı ürünlere yönelimin bir sonucu olarak değerlendirildi.
Bitkisel yağlar grubunun lokomotifi ayçiçek tohumu yağında ihracat 99,9 milyon dolar ile bir önceki yıla göre yüzde 21 arttı. Soya yağı ve fraksiyonlarında ise 88,1 milyon dolarlık değere ulaşılırken, yıllık bazda yüzde 46'lık etkileyici bir artış yakalandı.
Pazar Çeşitliliği ve Coğrafi Dağılım
AHBİB'in 2025 yılında ihracat yaptığı 179 ülke arasında ilk üç sırayı Irak, Suriye ve İran aldı. Irak, 249,5 milyon dolarlık ihracat ve yüzde 14'lük pay ile bölgenin en büyük pazarı olmaya devam etti. Irak'ı yüzde 32 artış ve 172,3 milyon dolar ile Suriye, yüzde 59 artış ve 104,9 milyon dolar ile İran izledi.
Başkan Memiş, Suriye'ye yönelik ihracattaki artışın, bölgenin yeniden yapılanma süreciyle birlikte gıda talebinin hızla yükseldiğinin göstergesi olduğunu belirtti. Yakın ve komşu pazarlardaki güçlü varlığın, kriz dönemlerinde ihracatın sigortası niteliği taşıdığını ve Türkiye'nin bu coğrafyada güvenilir tedarikçi konumunu koruduğunu vurguladı.
Afrika ülkeleri de AHBİB ihracatında dikkat çekici bir ivme yakaladı. Sudan, 81,9 milyon dolarlık ihracat ile dördüncü sıraya yükselirken, Cibuti yüksek oranlı artışla öne çıkan pazarlardan biri oldu. Kuzey ve Doğu Afrika'da artan nüfus ve temel gıda talebi, hububat ve bakliyat ihracatını destekleyen ana unsur olarak öne çıktı.
Avrupa Birliği ülkelerinden Almanya, İtalya, Hollanda, Fransa ve Birleşik Krallık'ta istikrarlı ancak seçici bir büyüme gözlemlendi. ABD, Japonya, Kanada ve Güney Kore gibi uzak pazarlarda ise ihracat hacmi korundu. Bu pazarlarda özellikle evcil hayvan mamaları, özel gıda müstahzarları ve ambalajlı ürünlerin öne çıktığı kaydedildi.
Veysel Memiş, ortaya çıkan tablonun krizleri yönetebilen, pazarda derinleşen ve katma değerli üretimi merkeze alan bir sektör yapısının somut göstergesi olduğunu sözlerine ekledi.
