Deprem Bölgesi İhracatta 72,2 Milyar Dolara Ulaştı: 3 Yılda Güçlü Toparlanma
Ticaret Bakanlığı, 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerin üçüncü yıl dönümünde önemli bir açıklama yaptı. Bakanlık, depremden etkilenen 11 ilde toplam ihracatın son üç yılda 72,2 milyar dolara ulaştığını duyurdu. Bu süreçte bölgeye yönelik kapsamlı destekler ve yeniden yapılanma çalışmaları, ekonomik canlanmada belirleyici rol oynadı.
İhracat Performansında Dikkat Çekici Artış
Bakanlığın paylaştığı verilere göre, deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolar seviyesindeyken, 2024'te 24 milyar 228 milyon dolara yükseldi. Geçen yıl ise bu rakam 25 milyar 10 milyon dolara ulaşarak kayda değer bir ilerleme kaydedildi. Üç yıllık dönemde toplam ihracat 72,2 milyar doları buldu. Bu artış, bölgenin ihracatta yeniden yükselişe geçtiğini ve Türkiye'nin üretim gücünün sarsılmazlığını ortaya koydu.
Finansal Destekler ve Yeniden Yapılanma Çabaları
Depremin yol açtığı kayıp ve hasarların telafisi için 2023-2025 döneminde toplam 3,6 trilyon lira harcama yapıldı. 2026 yılı bütçesinde ise bölgedeki ihtiyaçların karşılanması amacıyla 653 milyar lira kaynak ayrıldı. İhracatçıların ticari faaliyetlerini sürdürebilmeleri için 2023'te 1,6 milyar dolar, 2024'te 2,3 milyar dolar, 2025'te ise 2,1 milyar dolar destek sağlandı. Ayrıca, Türk Eximbank tarafından deprem bölgesindeki firmaların kredilerine 6 ay vade uzatımı imkanı tanındı.
Esnaf ve Sanatkarlara Yönelik Önlemler
Bölgedeki esnaf ve sanatkarların nakit akışlarının korunması amacıyla 2023'te 6,7 milyar lira faiz indirimli kredi kullandırıldı. Bu tutar 2024'te 18 milyar liraya, 2025'te ise 29,5 milyar liraya çıktı. Halkbank'a olan vadesi gelmemiş kredi taksitleri için iki kez altışar aylık erteleme imkanı sağlandı. TESKOMB tarafından esnaf ve sanatkarların kooperatiflere olan gecikmiş borçlarına yönelik yapılandırma programı hayata geçirildi.
Ticaretin Sürekliliği İçin Alınan Tedbirler
Deprem sonrası süreçte, yurt dışından gelen yardım malzemelerinin gümrük vergilerinden muaf şekilde ülkeye girişi sağlandı ve 7 bin 909 sevk işlemi gerçekleştirildi. Kullanılamaz hale gelen gümrük müdürlüklerinin işlemleri diğer gümrük idarelerince yürütüldü. TAREKS kapsamında ithalat denetimlerinde kolaylık sağlandı ve prefabrik yapılarda ilave gümrük vergisi sıfırlandı.
Yanındayız Projesi ve Diğer Girişimler
Bölgede ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir biçimde güçlendirilmesi amacıyla bu yıl Yanındayız Projesi başlatıldı. Deprem Yardımlaşma Seferberliği kapsamında 4,7 milyon ürün satılarak 397 milyon lirayı aşan bir hacme ulaşıldı. E-ticaret destekleri kapsamında ise yaklaşık 21 milyon lira katkı sağlandı.
Fahiş Fiyat Uygulamalarına Karşı Mücadele
Özellikle deprem bölgesinde acil ihtiyaç duyulan ürünlerin fiyatları yakından takip edildi. Denetimlerde fahiş fiyat artışı yapan 331 e-satıcı hakkında yaklaşık 79 milyon lira idari para cezası uygulandı. Hazır beton ve çimento fiyatlarında fahiş artış yapan 39 işletmeye ise 54 milyon lira ceza verildi. Rekabet ihlalleriyle mücadele kapsamında 40'ın üzerinde teşebbüse toplamda yaklaşık 610 milyon lira ceza uygulandı.
Uluslararası Kaynaklar ve Kooperatif Desteği
Uluslararası kuruluşlardan toplam 200 milyon dolar kaynak temin edilerek deprem bölgesindeki firmaların yatırım harcamaları finanse edildi. Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) kapsamında, depremden etkilenen illerdeki kooperatiflere 2023 ve 2024 yıllarında toplam 10,1 milyon lira hibe verildi. 2025 yılı KOOP-DES çağrı döneminde ise bu illerdeki kooperatifler için 7 milyon lira destek tutarı kararlaştırıldı.
Ekonomik Büyüme ve Gelecek Perspektifi
Türkiye ekonomisi, 2023 yılında yaşanan deprem felaketine rağmen güçlü görünümünü koruyarak yüzde 5 büyüme kaydetti. Deprem bölgesinde iktisadi faaliyeti canlandırmaya yönelik hızla uygulanan tedbirler ve yeniden yapılanma faaliyetleri, beklentilerin üzerinde bir büyüme performansı sağladı. Gaziantep'ten Hatay'a, Adana'dan Kilis'e uzanan bu başarı, Türkiye'nin üretim ve emek odaklı kalkınma stratejisinin somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
