Göcek ve Dalaman Koyları'nda Deniz Ekosistemi DERİA ile Korunuyor
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi'nde "DERİA Mapa-Şamandıra Yönetim Sistemi"ni devreye alarak deniz çayırlarının ve hassas kıyı ekosisteminin korunmasını sağlıyor. Pilot bölge olarak belirlenen Göcek ve Dalaman koylarında kurulan bu modern sistem, kontrolsüz demirleme faaliyetlerinin neden olduğu deniz tabanı tahribatını durdurmayı hedefliyor.
Çevresel Baskıya Karşı Harekete Geçildi
Ülkemizin en değerli doğa mirasları arasında yer alan Göcek ve Dalaman koyları, artan tekne trafiği ve bilinçsiz demirleme uygulamaları nedeniyle ciddi bir çevresel tehdit altındaydı. Deniz tabanında bulunan ve "denizlerin ormanı" olarak adlandırılan endemik deniz çayırlarının (Posidonia Oceanica) fiziksel tahribatını önlemek amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'un talimatıyla harekete geçen TÜÇA, DERİA projesini başlattı.
Devasa Bir Koruma Ağı Kuruldu
Proje kapsamında 17 koyda toplam 926 deniz mapası ve 906 tonoz yerleştirilerek 886 tekneye hizmet verecek büyük bir deniz koruma ağı oluşturuldu. Bu sayede koylarda rastgele demir atılmasının önüne geçilerek deniz tabanındaki kültürel miras ve biyolojik çeşitlilik korunacak. Ayrıca bölgeye dört atık alım teknesi, iki deniz yüzey temizleme teknesi ve bir deniz dibi tarama temizleme teknesi konumlandırıldı.
Dijital Altyapı ve Atık Yönetimi
Deniz yetki alanlarında Gemi Atık Takip Sistemi (GATS) kapsamı dışında kalan gemilerin atıklarının izlenmesi için Mavi Kart Takip Sistemi (MKTS) çalışmaları hızla sürüyor. TÜÇA koordinasyonunda kurulacak dijital altyapı ile deniz kirliliğinin önlenmesi, atık yönetiminin izlenebilir hale getirilmesi ve süreçlerin bütüncül bir sistem üzerinden yönetilmesi amaçlanıyor.
"Göcek'in Geleceğini Kurtarıyoruz"
Türkiye Çevre Ajansı Başkanı Nurullah Öztürk, projenin kar amacı gütmeyen ve tamamen ekosistem odaklı bir model olduğunu vurguladı. Öztürk, "Denizlerimiz bizlere bırakılmış bir miras değil, gelecek nesillere ulaştırmamız gereken en kıymetli emanetimiz" diyerek sistemden elde edilen tüm gelirin yine denizlerin ve çevrenin korunması için kullanılacağını belirtti. DERİA platformu ile doğa koruma faaliyetlerinin dijitalleştirildiğini, şeffaf ve sürdürülebilir bir yönetim modeli sunulduğunu ifade etti.
Dijital Rezervasyon ve Denizde Tam Destek
Denizcilerin hayatını kolaylaştırmak amacıyla tasarlanan DERİA (Deniz Rehabilitasyonu İş Birliği ve Atık Yönetimi) web sitesi ve mobil uygulaması, sistemin merkezini oluşturuyor. Tekneler bu uygulama ile bir koyda en fazla 3 gün, tüm Göcek bölgesinde ise arka arkaya en fazla 11 gün konaklayabilecek. Tekne sahipleri, deria.gov.tr adresi üzerinden koylardaki uygun bağlama noktalarını haritada görebilecek, yer ayırtıp ödemelerini online olarak güvenle yapabilecek.
Koya varışta tekneleri, 7/24 hizmet veren TÜÇA'nın uzman palamar ekipleri karşılayacak ve teknelerin şamandıralara güvenli bir şekilde bağlanmasına yardımcı olacak. Konaklama saatleri otellerdeki gibi 14:00 giriş ve 12:00 çıkış şeklinde uygulanacak. Göcek bölgesinde 15 metrelik bir teknenin yıllık ortalama günlük bağlama ücreti 1.250 TL olarak açıklandı.
Sistem sadece bağlama hizmetiyle sınırlı kalmayıp, tekne kaynaklı atıkların düzenli alım hizmetiyle de entegre edildi. Tekneler, TÜÇA'nın atık alım teknelerini uygulama üzerinden çağırarak pis su atıklarını kolayca verebilecek.
