Anadolu'nun kadim şifa geleneğinin vazgeçilmezi olan bitki çayları, kış aylarında içimizi ısıtırken, bilinçsiz tüketildiğinde ciddi sağlık sorunlarına davetiye çıkarabiliyor. İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Zeynep Altın, 16 Ocak 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, bitki çaylarının doğru kullanılmadığı takdirde yarardan çok zarar getirebileceği konusunda önemli uyarılarda bulundu.
"Doğal" Demek "Zararsız" Demek Değil
Toplumda bitki çaylarının tamamen masum olduğu yönünde yaygın bir kanı bulunuyor. Ancak Doç. Dr. Altın, bu ürünlerin de tıpkı ilaçlar gibi aktif maddeler içerdiğini ve karaciğer ile böbrekler tarafından metabolize edildiğini vurguladı. Kontrolsüz ve uzun süreli tüketimin, organlarda toksik etkilere neden olabileceğinin altını çizdi. Klinik gözlemlerine göre, yeşil çay ekstresi, sinameki ve aloe vera gibi bitkilerin aşırı kullanımına bağlı olarak ciddi karaciğer ve böbrek hasarı vakalarıyla karşılaşılabiliyor.
Yanlış Hazırlama ve Tüketim Alışkanlıkları Şifayı Yok Ediyor
Bitki çaylarının asıl faydası, içerdikleri polifenol ve antioksidanlardan gelir. Fakat bu faydayı, yanlış hazırlama yöntemleri ile yok edebiliyoruz. Doç. Dr. Altın, özellikle iki konuya dikkat çekti:
Birincisi, bal veya pekmez ilavesi. Bu doğal tatlandırıcılar, 40-45 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda çaya eklendiğinde, içlerindeki değerli enzimler kayboluyor ve geriye sadece şeker kalıyor. İkincisi ise rafine şeker eklenmesi. Şekerli çaylar, kan şekerinde ani dalgalanmalara yol açarak bağışıklık sistemini zayıflatabiliyor ve iyileşme sürecini uzatabiliyor. Doğru yöntem, çayı mümkünse şekersiz, tatlandırılacaksa da ılıdıktan sonra çok az miktarda bal ile tüketmektir.
Kronik Hastalar ve İlaç Kullananlar Dikkat!
Bitki çayları, kronik rahatsızlığı olan ve düzenli ilaç kullanan kişiler için ekstra risk taşıyabilir. Doç. Dr. Zeynep Altın, bu gruptaki bireyleri özellikle uyardı:
- Tansiyon ve kalp hastaları: Meyan kökü, kortizole benzer bir etki yaparak tansiyonu yükseltebilir ve ritim bozukluklarına neden olabilir.
- Kan sulandırıcı ilaç kullananlar: Adaçayı, zencefil, zerdeçal ve yeşil çay gibi bitkiler, bu ilaçlarla etkileşime girerek kanama riskini (diş eti, burun kanaması vb.) artırabilir.
- Diyabet hastaları: Tarçın veya aloe vera, şeker ilaçlarının etkisini güçlendirerek tehlikeli boyutlarda ani şeker düşmelerine (hipoglisemi) yol açabilir.
Ameliyat Öncesi Bitki Çayları Bırakılmalı
Planlı bir cerrahi operasyon öncesinde, bitki çaylarının tüketiminin en az 1-2 hafta önceden kesilmesi hayati önem taşıyor. Zencefil, sarımsak ve yeşil çay gibi bitkiler ameliyat sırasında kanamayı kontrol altına almayı zorlaştırabilir. Bazı bitkiler ise anestezi ilaçlarının etkisini değiştirerek kalp ritmi problemlerine zemin hazırlayabilir.
Doç. Dr. Altın'ın mesajı net: Bitki çayları, doğru bitkinin, doğru kişide ve doğru dozda kullanılması şartıyla şifa kaynağı olabilir. Ancak bilinçsizce ve "doğal olduğu için zararsızdır" mantığıyla tüketildiğinde, sağlığı tehdit eden bir yüke dönüşebilir.
