Avrupa Birliği (AB) ve üye ülkeler, çocukların ve gençlerin internet ortamında kontrolsüz şekilde vakit geçirmesinin önüne geçmek amacıyla sosyal medya platformlarına yönelik kısıtlama çalışmalarına hız verdi. Dijital dünyada artan riskler, özellikle genç nesillerin korunması için acil önlemler alınmasını zorunlu kılıyor.
AB'nin Çocukları Koruma Stratejisi ve Üye Ülkelerdeki Gelişmeler
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in 16 yaş altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimini yasaklayacaklarını açıklamasının ardından, Avrupa genelinde bu konudaki adımlar yeniden gündeme geldi. Dijital platformlarda geçirilen sürenin artmasıyla birlikte, algı manipülasyonu, dezenformasyon, nefret söylemleri ve kişisel veri ihlalleri gibi suçlar da yaygınlaşıyor. Çocuklar, dijital zorbalık ve uygunsuz içeriklere maruz kalma gibi olumsuzluklarla en çok karşılaşan hassas grup olarak öne çıkıyor.
Avrupa Parlamentosu'ndan Yaş Sınırı Çağrısı
Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri, Birlik topraklarında çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesini talep eden bir raporu kabul etti. Raporda, 13 ila 16 yaşındaki çocukların dijital platformlara ebeveyn izniyle erişebilmesi öneriliyor. Ayrıca, AB Komisyonu'nun Birlik genelinde yaş doğrulama uygulaması geliştirmesi ve sosyal medya platformlarının ürünlerinin güvenli ve yaşa uygun tasarıma sahip olması gerektiği vurgulanıyor.
Raporda, çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine dikkat çekilirken, bağımlılığı artırabilen manipülatif stratejilere karşı korunma sağlanması talep ediliyor. AP milletvekili Barry Andrews, hem AB hem de üye devletler seviyesinde sosyal medyaya yönelik çok daha güçlü düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirterek, "Çünkü sosyal medya çocuklar için son derece zararlı olabiliyor" ifadesini kullandı.
Üye Ülkelerdeki Mevcut ve Planlanan Düzenlemeler
Avrupa ülkeleri, çocukların sosyal medya kullanımını sınırlamak için çeşitli önlemler alıyor veya planlıyor:
- Yunanistan: 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan ve ebeveyn kontrolü içeren "Kids Wallet" uygulaması Kasım 2025'ten beri yürürlükte.
- Danimarka: Hükümet, 13 yaş altındakilerin sosyal medya platformlarına girişinin yasaklanması ve 13-15 yaşındakilerin ebeveyn izniyle erişimine izin verilmesi konusunda anlaşmaya vardı.
- Fransa: Ulusal Meclis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamaya yönelik yasa tasarısını kabul etti. Tasarının, yeni öğretim yılında yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
- Almanya: 13-16 yaşındaki çocukların sosyal medyayı kullanabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor. Hükümetin kurduğu komisyonun bu yıl içinde yaş sınırları konusunda öneriler sunması bekleniyor.
- İtalya: 14 yaş altının sosyal medya hesabı oluşturabilmesi için ebeveyn izni şartı bulunuyor.
- Avusturya, Slovenya, Norveç ve Çekya: Bu ülkelerde de 14-15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getirmeye yönelik yasa tasarıları hazırlanıyor.
- Belçika: İlkokul ve ortaokullarda cep telefonu ile diğer elektronik cihazların kullanımını yasaklayan yasa yürürlükte. Sosyal medya kullanımına yönelik yaş kısıtlaması getirilmesi için siyasi diyaloglar sürüyor.
İspanya'nın Öncü Adımı ve Teknoloji Liderlerinden Tepkiler
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, sosyal medya platformlarına 16 yaş kısıtlaması getirmeyi planladıklarını açıkladı. Sanchez, sosyal medyanın bir tür "Vahşi Batı"ya dönüştüğünü belirterek, içerik kaldırılmasının reddedilmesi durumunda cezai suçlamalar yürütülmesi ve algoritma manipülasyonunun cezalandırılması gibi önlemler alacaklarını ifade etti.
Sanchez'in açıklamalarına, ABD'li iş insanı Elon Musk ve Telegram'ın kurucu ortağı Pavel Durov'dan sert tepkiler geldi. Musk, Sanchez'i "zalim" ve "totaliter faşist" olarak nitelendirirken, Durov da düzenlemelerin internet özgürlüklerini tehdit ettiğini ve İspanya'yı bir gözetim devletine dönüştüreceğini savundu. Sanchez ise bu eleştirilere, "Tekno-oligarklar havlasınlar. Bu bizim yolumuza devam ettiğimizin bir işareti" şeklinde karşılık verdi.
AB Komisyonu'nun Yaklaşımı ve Gelecek Adımlar
AB Komisyonu, İspanya örneğindeki gibi üye ülkelerin ulusal düzeyde çocukların korunması için sosyal medyaya kısıtlama getirme girişimlerine olumlu yaklaşıyor. Komisyon, yaş doğrulama konusunda üye ülkelerle işbirliği içinde Birlik genelinde uyumlu bir yaklaşım geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.
AP milletvekili Barry Andrews, yürürlükte olan Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) AB Komisyonu tarafından daha hızlı ve kararlı şekilde uygulanması gerektiğini vurguladı. Andrews, AB'nin bu yıl içinde Dijital Cüzdan (Digital Wallet) çerçevesini uygulamaya koyacağını belirterek, bu sistemle çevrim içi ortamda yaş doğrulaması imkanının tanınacağını ve çocukların korkunç içeriklerle karşılaşmasının önleneceğini ifade etti.
Sonuç olarak, Avrupa'da çocukların dijital dünyadaki güvenliğini sağlamak için sosyal medya düzenlemeleri hız kazanıyor. Üye ülkelerin aldığı önlemler ve AB'nin bütünleşik yaklaşımı, gelecekte daha güvenli bir çevrim içi ortamın oluşturulmasına katkı sağlayabilir.
