81 İlde Hayat Kurtaran Cihazlar Yaygınlaşıyor: İlk 5 Dakika Kritik
Türkiye'de her yıl yaklaşık 100 bin kişi hastane dışında ani kalp durması nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu vakalarda en kritik unsur zaman, çünkü ilk 5 dakika içinde müdahale edilmezse beyin hasarı hızla artıyor ve hastanın hayatta kalma şansı ciddi oranda düşüyor. Sağlık Bakanlığı, bu acil durumlara karşı 2026-2028 yılları arasında otomatik şok cihazlarının yaygınlaştırılması için önemli bir adım atıyor.
Hedef: 10 Bin Kişiye Eğitim ve 20 Bin Noktada Cihaz
Sağlık Bakanlığı, Türkiye Acil Tıp Vakfı (TÜAT) ile birlikte 'Kalp Durduğunda Siz Durmayın' sloganıyla başlattığı kampanyada, otomatik şok cihazlarının havaalanları, alışveriş merkezleri, toplu ulaşım alanları ve insan yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde bulundurulmasını zorunlu hale getiriyor. TÜAT Yönetim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Mustafa Çalık, kampanyanın detaylarını paylaştı.
Doç. Dr. Çalık, "Otomatik Eksternal Defibrilatör (OED), sağlık ekipleri ulaşana kadar geçen kritik dakikalarda hayat kurtarma zincirinin en etkili unsurlarından biridir. Bu yıl içinde toplumun farklı kesimlerinden en az 10 bin kişiye ulaşmayı amaçlıyoruz. Planlamaya göre 2026'da yaklaşık 13 bin noktada, 2028'e kadar ise 20 bin noktada OED cihazı olacak" dedi.
Yerli ve Milli Teknoloji: ASELSAN'ın Güvenlik Mekanizmalı Cihazı
ASELSAN tarafından geliştirilen yerli OED cihazları, kullanıcı dostu özellikleriyle dikkat çekiyor. Cihazlar, sesli ve görsel yönlendirmelerle adım adım kullanıcıyı yönlendirerek, ilk yardım eğitimi olmayan kişilerin bile doğru müdahaleyi yapabilmesini sağlıyor. Ayrıca, kalp ritmini otomatik analiz eden sistem, yalnızca şoklanabilir ritim tespit edildiğinde elektroşok uygulayarak yanlış şoklamayı önlüyor.
Doç. Dr. Çalık, "Cihazlar online olarak takip edilebiliyor ve güvenlik mekanizmaları sayesinde hatalı kullanım riski minimize ediliyor. Bu özellikler, ani kalp durmalarında hızlı ve etkili müdahaleyi kolaylaştırıyor" ifadelerini kullandı.
İlk Müdahale Nasıl Yapılmalı?
Ani kalp durması durumunda ilk müdahale şu adımları içeriyor:
- Hastanın solunumu hızlıca kontrol edilir.
- Normal solunum yoksa, hasta sert zemine sırtüstü yatırılır.
- Göğüs ortasına dakikada 100–120 ritimde, 5–6 cm derinlikte göğüs basısı uygulanır.
- 30 göğüs basısı ve 2 kurtarıcı nefes şeklinde devam edilir.
- OED cihazı varsa, cihazın yönlendirmeleri takip edilerek elektroşok uygulanır.
- Müdahale, 112 ekipleri gelene kadar kesintisiz sürdürülmelidir.
Doç. Dr. Çalık, "Türkiye'de 112 ekiplerinin olay yerine ulaşma süresi ortalama 8-10 dakika. Bu nedenle ilk müdahalenin olay yerindeki kişiler tarafından yapılması hayati önem taşıyor. Hastane dışı kalp krizi vakalarında geri dönüş oranı yüzde 5 seviyesinde. Bu oranın yalnızca yüzde 10'a çıkarılması bile başarıyı 2 katına çıkarmak anlamına geliyor" diye ekledi.
Bu girişim, ani kalp durmalarında hayatta kalma şansını artırmayı hedefliyor ve toplumun acil durumlara hazırlıklı olmasını teşvik ediyor.
