Yutma Güçlüğü ve Diğer Sıra Dışı Belirtiler Demir Eksikliğine İşaret Edebilir
Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden (OMÜ) Dr. Öğr. Üyesi Özgür Kılıç, demir eksikliğinin yalnızca halsizlik, çabuk yorulma veya saç dökülmesi gibi bilinen şikayetlerle değil, aynı zamanda yutma güçlüğü gibi beklenmedik semptomlarla da ortaya çıkabileceğini vurguladı. Kılıç, bu durumun özellikle Plummer-Vinson sendromu gibi nadir görülen tablolarla ilişkili olabileceğini belirtti.
Toprak, Buz veya Deterjan Yeme İsteği Önemli Bir İpucu
Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, demir eksikliğinin bazen çok farklı belirtilerle kendini gösterebileceğinin altını çizdi. "Unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü ve yutma güçlüğü bunlardan bazılarıdır. Hatta tıpta pika dediğimiz toprak, buz veya deterjan gibi maddeleri yeme isteği bile demir eksikliğinin önemli bir ipucu olabilir" ifadelerini kullandı.
Kılıç, bir hastasının yaklaşık üç ay boyunca yutma güçlüğü şikayetiyle çeşitli branşlara başvurduğunu ancak sorunun çözülemediğini anlattı. Yapılan tetkiklerde belirgin demir eksikliği saptandığını ve demir tedavisi başlandıktan kısa süre sonra yutma güçlüğünün tamamen düzeldiğini aktardı.
Demir Eksikliğinin Yaygın ve Nadir Belirtileri
Demir eksikliğinin yaygın belirtileri şunlardır:
- Halsizlik ve çabuk yorulma
- Saç dökülmesi ve tırnak kırılması
- Baş dönmesi, baş ağrısı ve çarpıntı
- Nefes darlığı ve solukluk
Bunun yanı sıra, bazı hastalarda aşağıdaki nadir belirtiler de görülebilir:
- Tırnaklarda kaşık şeklinde incelme
- Ağız kenarlarında çatlaklar ve dilde hassasiyet
- Yutma güçlüğü ve konsantrasyon bozukluğu
- Pika olarak bilinen toprak, buz veya deterjan yeme isteği
Risk Grupları ve Altta Yatan Nedenler
Dr. Kılıç, demir eksikliğinin temel olarak iki nedene bağlı olarak geliştiğini açıkladı: vücuda yeterli demir alınmaması veya vücuttan demir kaybı yaşanması. Risk grupları arasında şunlar yer alıyor:
- Gebelik dönemindeki kadınlar
- Yoğun adet kanamaları olan genç kadınlar
- Kırmızı et tüketimi az olan kişiler
- Vegan ve vejetaryen beslenen bireyler
- Mide ülseri, gastrit veya bağırsak polipleri gibi kronik kan kaybına yol açan hastalıkları olanlar
Ayrıca, Helicobacter pylori enfeksiyonu ve çölyak hastalığının demir emilimini bozarak eksikliğe neden olabileceği belirtildi.
Erken Teşhis ve Tedavinin Önemi
Demir eksikliği anemisi, dahiliye polikliniklerinde sık karşılaşılan bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Kılıç, "Birçok kişi halsizlik ve benzeri şikâyetlerin nedenini stres veya yoğunluk sanıyor. Oysa altta yatan sebep çoğu zaman demir eksikliği olabiliyor" dedi.
Tedavinin çoğu zaman basit demir takviyeleri ile kısa sürede sonuç verdiğini ancak yalnızca kan değerlerini düzeltmenin yeterli olmadığını vurgulayan Kılıç, altta yatan nedenin mutlaka araştırılması gerektiğinin altını çizdi. Tedavinin dozu ve süresinin hekim önerisiyle belirlenmesi gerektiği konusunda uyardı.
Dr. Öğr. Üyesi Özgür Kılıç, son olarak şu önemli mesajı verdi: "İnsan vücudu bir eve benzer. Nasıl ki demiri eksik bir inşaat sağlam olmaz ve zamanla çökerse, vücudunda yeterli demir bulunmayan bir insan da zamanla güçten düşer. Erken fark edildiğinde tedavisi kolaydır ve hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır."
