Kadınlar Tütünü Bırakma Konusunda Erkekleri Geride Bırakıyor
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verileri, küresel tütün kullanımında dikkat çekici bir eğilimi ortaya koyuyor. 2000 yılından 2024'e kadar geçen sürede, tüm yaş gruplarında hem erkekler hem de kadınlar arasında tütün tüketiminde istikrarlı bir düşüş gözlemleniyor. Ancak, tütün kullanımını azaltma ve bırakma konusunda kadınların erkeklere kıyasla belirgin bir şekilde öncülük ettiği görülüyor.
Küresel Tütün Kullanımındaki Düşüş ve Devam Eden Tehdit
DSÖ'nün 2025 raporuna göre, 2000 yılında 1,38 milyar olan tütün kullanıcılarının sayısı, 2024 itibarıyla 1,2 milyara gerilemiş durumda. 2010'dan bu yana ise tütün kullananların sayısı yaklaşık 120 milyon azalarak, yüzde 27'lik bir düşüş kaydedildi. Buna rağmen, tütün hala dünya çapında her beş yetişkinden birini bağımlı hale getiriyor ve her yıl milyonlarca önlenebilir ölüme neden olmaya devam ediyor.
Kadınlar Hedeflere Erkeklerden Çok Daha Erken Ulaştı
Kadınlar, 2025 için belirlenen tütün kullanımını bırakma hedefine tam beş yıl erken, yani 2020'de ulaşmayı başardı. Bu başarı, kadınlar arasında tütün kullanımını bırakma konusunda yüzde 30'luk bir orana tekabül ediyor. Rakamlara bakıldığında, kadınlar arasında tütün kullanımı 2010'da yüzde 11 iken, 2024'te yüzde 6,6'ya düştü. Kadın tütün kullanıcılarının sayısı ise 2010'da 277 milyondan 2024'te 206 milyona geriledi.
Erkekler tarafında ise durum daha yavaş bir ilerlemeyi gösteriyor. Erkeklerin, 2025 için belirlenen sigara kullanımını azaltma hedefine 2031'e kadar ulaşması beklenmiyor. Günümüzde dünya çapında tütün kullanıcılarının beşte dördünden fazlası erkek olurken, yaklaşık 1 milyar erkek hala tütün kullanıyor. Erkekler arasında tütün kullanımı 2010'da yüzde 41,4'ten 2024'te yüzde 32,5'e düşmüş olsa da, bu değişim hızı kadın kullanıcılara oranla belirgin şekilde daha yavaş kalıyor.
Elektronik Sigara: Yükselen Yeni Bir Risk
Tütün endüstrisi, elektronik sigaralar, nikotin poşetleri, ısıtılmış tütün ürünleri ve benzeri yeni ürün ve teknolojilerle tütün bağımlılığını pazarlamaya devam ederken, elektronik sigara kullanımı da gün geçtikçe artıyor. Dünya genelinde 100 milyondan fazla kişi elektronik sigara kullanıyor ve bu kullanıcıların çoğunluğunu en az 86 milyon kullanıcı ile yüksek gelirli ülkeler oluşturuyor. Özellikle endişe verici olan ise, 13 ila 15 yaş grubundaki en az 15 milyon çocuğun halihazırda elektronik sigara kullanıyor olması.
Bölgesel Tütün Kullanımı Tablosu
Küresel tütün kullanımındaki düşüş, bölgelere göre farklılıklar gösteriyor:
- Güneydoğu Asya: Erkekler arasında tütün kullanımı neredeyse yarı yarıya azaldı. 2000'de yüzde 70 olan oran, 2024'te yüzde 37'ye düştü. Küresel anlamda tütün kullanımında düşüşün yarısından fazlası bu bölgede görüldü.
- Afrika: 2024'te yüzde 9,5 ile en düşük tütün kullanımına sahip olan bölge, yüzde 30 hedefine ulaşma yolunda ilerliyor. Ancak nüfus artışı nedeniyle tütün kullanıcılarının mutlak sayısı artmaya devam ediyor.
- Avrupa: 2024'te yetişkinlerin yüzde 24,1'inin tütün kullandığı görülürken, bu bölge küresel olarak en yüksek tütün kullanımı oranına sahip.
- Doğu Akdeniz: Tütün kullanımı oranı yüzde 18 iken, bazı ülkelerde tütün kullanımı artmaya devam ediyor.
- Batı Pasifik: 2010'da yüzde 25,8 olan yetişkinlerin tütün kullanımı 2024'te yüzde 22,9'a düştü. Bu bölgede kadınlarda tütün kullanımı oranı yüzde 2,5'le düşük seyrederken, erkeklerde yüzde 43,3 ile tüm bölgeler arasında tütün kullanımında en yüksek seviyede bulunuyor.
DSÖ'nün her yıl 9 Şubat'ta anılan "Dünya Sigarayı Bırakma Günü" ile sigaranın insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekmek, kullanımını azaltmak ve toplumsal bilinç oluşturmak hedefleniyor. Veriler, tütün salgınının henüz sona ermediğini, ancak kadınların bu mücadelede umut verici bir örnek teşkil ettiğini gösteriyor.
