Narsisizmin Gelişiminde Çocukluk Deneyimleri Belirleyici Rol Oynuyor
Psikiyatri Uzmanı Dr. Bahruz Shukurov, narsisizmin kökenlerinin çocukluk döneminde şekillendiğini belirterek, bu kişilik örüntüsünün gelişiminde iki temel modelin öne çıktığını açıkladı. Dr. Shukurov, "Bu noktada ilk model aşırı koruyucu ve şımartıcı tutum; ikincisi ise duygusal yoksunluk ve koşullu sevgi olarak karşımıza çıkıyor" dedi.
Narsistik Bireyler İçin Özür Dilemek Tehdit Olarak Algılanabiliyor
Günümüzde sıklıkla kullanılan narsisizm kavramının genellikle yüzeysel ele alındığını ifade eden Dr. Shukurov, bu kavramı bir etiketleme aracı olarak kullanmak yerine altında yatan dinamikleri anlamanın daha sağlıklı olduğunu vurguladı. Narsisizmin kişinin kendini aşırı derecede merkeze alması, üstün görmesi ve başkalarının duygularına karşı duyarsız kalmasıyla karakterize edildiğini aktaran Shukurov, "Bu kişiler genellikle bencildir ve her şeyi kendilerine hak görme eğilimindedirler. Kuralları esnetebilir, değiştirebilir veya tamamen yok sayabilirler" açıklamasını yaptı.
Dr. Shukurov, narsistik bireylerin sürekli onay ihtiyacı içinde olduklarını, değer duygularını dışarıdan gelen takdirle beslediklerini belirtti. Empati kurmakta zorlandıklarını ve başkalarının duygularına karşı bir tür körlük yaşadıklarını ifade eden uzman, "İçten bir pişmanlık yaşamak veya samimi şekilde özür dilemek onlar için oldukça zorlayıcıdır. Özür dilemek, benliklerine yönelik bir tehdit olarak algılanabilir" diye konuştu.
Çocuklukta Hissedildiğini Hissetmek Büyük Önem Taşıyor
Narsisizmin mitolojik olarak Narkissos'un kendi yansımasına aşık olması hikayesine dayandığını hatırlatan Dr. Shukurov, aslında kişinin kendine değil, zihninde oluşturduğu idealize edilmiş yansımasına hayranlık duyduğunu söyledi. "Bu, kırılgan bir benliğin şişirilmiş bir benlik algısıyla telafi edilmeye çalışılmasıdır" diyen Shukurov, narsisizmin gelişiminde çocukluk deneyimlerinin belirleyici yer tuttuğunu vurguladı.
Özellikle erken çocukluk döneminde (1-5 yaş) çocuğun "hissedildiğini hissetmesinin" büyük önem taşıdığını belirten Dr. Shukurov, "Yani anlaşılmak, dinlenmek ve duygularının karşılık bulduğunu görmek... Bu ihtiyaç karşılanmadığında, birey ilerleyen yaşamında kırılgan benliğini korumak için savunma mekanizmaları geliştirir" açıklamasını yaptı.
İlişkilerde Anahtar-Kilit Uyumu Söz Konusu
Narsistik özelliklerin ilişkilerde tek taraflı bir sorun olarak görülse de aslında karşılıklı bir dinamik içerdiğini dile getiren Dr. Shukurov, "Bu tür ilişkilerde sıklıkla 'anahtar-kilit' uyumu söz konusudur" dedi. Narsistik özellikler gösteren kişilerin kendini sürekli suçlayan, sınır koymakta zorlanan bireylerle daha kolay ilişki kurabildiğini kaydeden Shukurov, bu durumun ilişkide dengesiz ve sağlıksız bir bağ oluşmasına neden olduğunu ifade etti.
"Narsistik kişi terk edilme korkusunu bastırarak 'kimseye ihtiyaç duymuyorum' tavrı sergilerken; karşı taraf tam tersine ilişkiye tutunmak için kendinden ödün verebilir" diyen Dr. Shukurov, bu dinamiklerin bazı kişilerin ilişki içinde kendilerini yalnızken hissettiklerinden daha yalnız hissetmelerine yol açabileceğini belirtti.
Karşı Tarafı Değiştirmeye Çalışmaktan Vazgeçilmeli
Narsistik özelliklerle karşılaşıldığında nasıl davranılması gerektiğine değinen Dr. Shukurov, en önemli noktanın karşı tarafı değiştirmeye çalışmaktan vazgeçmek olduğunu söyledi. "Çünkü birini değiştirmek doğrudan mümkün değildir. Ancak kişinin kendi tutumlarını değiştirmesi, karşı taraf üzerinde dolaylı bir etki yaratabilir" diyen Shukurov, izlenebilecek temel adımları şöyle sıraladı:
- Farkındalık geliştirmek: Kişi önce kendi duygularını, düşüncelerini ve bedensel tepkilerini fark etmeli.
- Sempati değil empati kurmak: Karşı tarafın ne hissettiğini anlamaya çalışmak önemlidir, ancak bu davranışları onaylamak anlamına gelmez.
- Eleştiriyi davranışa yöneltmek: Kişiliğe değil, davranışa yönelik eleştiri yapılmalı.
- Dengeli tutum benimsemek: Ne tamamen boyun eğmek ne de saldırgan tavır sergilemek çözüm değildir.
- Yumuşak ama net iletişim kurmak: Sınırlar açık şekilde ifade edilmeli, ancak kırıcı dil kullanılmamalı.
Dr. Shukurov, sert tepkilerin narsistik savunmaları daha da güçlendirebileceğini belirterek, sağlıklı iletişim için bu adımların önemine dikkat çekti.
