Meme kanseri tedavisinde cerrahi müdahaleleri kökten değiştirecek bir teknoloji Türkiye'de geliştirildi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) araştırmacıları, ameliyat sırasında çıkarılan tümörün hastadan tamamen temizlenip temizlenmediğini sadece 10 dakika içinde analiz edebilen bir cihaz üretti.
İkinci Ameliyatları Tarihe Karıştıracak Teknoloji
Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) açıklamasına göre, 'MamoScope' adı verilen cihaz, mevcut uygulamalardaki en büyük sorunu çözmeyi hedefliyor. Günümüzde, ameliyatta çıkarılan doku patoloji laboratuvarına gönderiliyor ve sonuçların alınması 2 ila 4 hafta sürüyor. Bu süreçte, tümör sınırlarının tam temizlenmediği anlaşılan hastalar ikinci bir ameliyata alınıyor.
ÇOMÜ Elektrik Elektronik Mühendisliği Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Adem Polat, dünya literatürüne göre her 100 meme kanseri hastasından yaklaşık 30'unun bu nedenle yeniden ameliyat masasına yattığını belirtti. Polat, geliştirdikleri cihazla bu sürecin ameliyat anında tamamlanmasını amaçladıklarını ifade etti.
'Cerrah, çıkardığı tümörü cihazımızla anında analiz edebilecek. Eğer tümör tamamen temizlenmemişse ameliyata devam edilecek, temizlenmişse hasta kapatılarak ameliyat sonlandırılacak. Böylece hastalar ikinci, hatta üçüncü ameliyatlara maruz kalmayacak.'
Yapay Zeka ile Yüksek Hassasiyet
Cihazın en dikkat çeken özelliklerinden biri, yapay zeka destekli görüntüleme modülü. Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığının da katkılarıyla geliştirilen bu sistem, insan hatası faktörünü minimize ediyor. Doç. Dr. Polat, çıplak gözle tespit edilmesi mümkün olmayan mikroskobik tümör sıçramalarının ve cerrahi sınırların yüksek hassasiyetle belirlenebildiğini vurguladı.
Polat, teknolojinin temelinin doktora çalışmalarına dayandığını ve meme kanseri üzerine geliştirdiği üç boyutlu görüntüleme algoritmalarını toplumsal faydaya dönüştürmek istediğini söyledi. 'Sekiz kadından biri meme kanseriyle karşı karşıya. Bu gerçek beni hem bilimsel hem de insani olarak motive etti' diyen Polat, akademik bilginin doğrudan insan hayatına dokunması gerektiğine inandığını ekledi.
Uluslararası Patent ve Diğer Alanlara Uyarlanması
MamoScope buluşu için hem ulusal hem de uluslararası patent başvuruları yapıldı. Doç. Dr. Polat, Türk Patent ve Marka Kurumu ile ABD Patent Ofisi'ne (USPTO) yapılan başvuruların yanı sıra, uluslararası patent raporunun tüm kategorilerde olumlu sonuçlandığını duyurdu.
Bu teknoloji yalnızca meme kanseri ile sınırlı değil. Polat, aynı temel üzerinde geliştirilen diğer cihazlar üzerinde de çalıştıklarını açıkladı:
- Meme dışı kanser türleri için 'Tomoskop'
- Diş hekimliği alanı için 'Dentoskop'
- Savunma sanayii ve biyoteknoloji gibi alanlar için 'Nanoskop'
MamoScope ve Tomoskop cihazlarının klinik test hazırlıkları devam ediyor. İlk klinik sonuçların 2026 yılı içinde alınması bekleniyor. Bugüne kadar 7 ödül alan MamoScope, uluslararası bir buluş fuarında 'En İyi Akademik Buluş' ödülünü kazanmış ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Halk Sağlığı ödüllerine aday gösterilmiş durumda.
